Antalya (il)

Antalya

İlin Türkiye'deki konumu

İl sınırları haritası Ülke Türkiye Coğrafi bölge Akdeniz Bölgesi İl merkezi Antalya İdare • Vali Hulusi Şahin Yüzölçümü • Toplam 20.177 km² Nüfus • Toplam 2.222.562 • Kır - • Şehir 2222562 Zaman dilimi UTC+03.00 (TSİ) İl alan kodu 242 İl plaka kodu 07

Resmî site
T.C. Antalya Valiliği

Antalya Kaleiçi'nden bir görünüm

Antalya, Türkiye'nin Akdeniz Bölgesi'nde yer alan bir ilidir. Merkezi Antalya olan ilin 2024 yılı sonu itibarıyla nüfusu 2.722.103'tür. Yüzölçümü 20.177 km² olup kilometrekare başına ortalama 130 kişi düşmektedir. 2021 yılı itibarıyla 591.895 kişilik nüfusuyla en kalabalık ilçe Kepez'dir. Kilometrekare başına 5.429 kişi ile nüfus yoğunluğunun en fazla olduğu ilçe Muratpaşa'dır. 19 ilçe ve belediyesi bulunan Antalya'nın bu ilçelerinde toplam 914 mahalle yer almaktadır.

Antalya'nın plaka kodu 07'dir.

İlin tamamı, Akdeniz Bölgesi'nin batısında yer alır ve Antalya Körfezi'yle Batı Toros Dağları arasında kurulmuştur. Yüzölçümü bakımından Türkiye'nin beşinci büyük ilidir.[4] Güneyinde Akdeniz, batısında Muğla, kuzeyinde Burdur ve Isparta, kuzeydoğusunda Konya, doğusunda ise Karaman ve Mersin illeri vardır.

Antalya ilinin rakımı (deniz seviyesinden yüksekliği) 49 metredir.

İlin tamamı Akdeniz Bölgesi'nin Antalya Bölümü'nde yer alır ve Akdeniz ikliminin etki sahasındadır. Yerleşim yerleri haricindeki il topraklarının büyük kısmı tahıl tarlalarıyla kaplı platolardan oluşur.

Türk Silahlı Kuvvetleri Kara Kuvvetleri Komutanlığına bağlı 3. Piyade Eğitim Tugayı Komutanlığı ve Hava Kuvvetleri Komutanlığına bağlı Antalya Hava Meydan Komutanlığı bu ilde bulunmaktadır.

Coğrafya

Konumu ve sınırları

Antalya'nın Türkiye'deki konumu

Antalya ili Türkiye'nin güneybatısında, 29° 20'-32° 35' doğu boylamları ile 36° 07'-37° 29' kuzey enlemleri arasındadır. Güneyde Akdeniz, kuzeyde ise denize paralel uzanan Toros Dağları ile çevrilidir. Doğusunda Mersin, Konya ve Karaman; kuzeyinde Isparta ve Burdur; batısında ise Muğla illeriyle komşudur. İlin yüzölçümü 20.177 km²''dir. Bu, Türkiye yüzölçümünün %2,6'sına karşılık gelir. Akdeniz Bölgesi'nin batısında bulunan Antalya ili, bölge yüzölçümünün ise %17,6'sını oluşturur.

İl arazisinin %77,8'i dağlık, %10,2'si ovalık, %12'si ise engebelidir. İl alanının 3/4'ünü kaplayan Toros Dağları'nın birçok tepesi 2500-3000 metreyi aşar. Batıdaki Teke yöresinde geniş platolar ve havzalar yer alır. Çoğunlukla kireçtaşlarından oluşmuş bu dağlar ve platolar üzerinde, kireçtaşlarının erimesiyle oluşmuş mağaralar, düdenler, yer altı su kaynakları, dolinler, uvalalar ve daha geniş çukurluklar olan polyeler gibi büyüklü küçüklü karst şekilleri yaygın olarak görülür. İlin topoğrafik açıdan gösterdiği değişkenlik, iklim, tarım, nüfus ve yerleşme açısından farklı ortamlar oluşmasına neden olmaktadır. Ayrı özellik gösteren bu alanlar, sahil bölgesi ve yayla bölgesi olarak tanımlanır.

İklim

Antalya'nın iklimi genel olarak Akdeniz iklimine girmektedir. Yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlı olan bu iklim tipi, "Mutedil Deniz ve Sıcak Deniz İklim Sınıfı"na girer. Ancak daha iç kesimlerde, "Soğuk Yarı-Kara İklim" tipi etkili olmaktadır. Yazın ortalama sıcaklık 28 – 36 °C arasındadır. Öğle saatlerinde termometrenin 40 °C'nin üzerine çıktığı görülür. Ocak ayında ise sıcaklık ortalama 10 – 20 °C arasında değişir. Kıyı kesiminde kar çok ender görülür. Don olayı ise nadir görülür ve her kış yaşanmaz. Yağışsız günlerde hava genellikle açık ve güneşlidir. İlde yıllık ortalama nispi nem oranı %64 civarındadır.

Antalya'nın kıyı bölgesinde yazlar hem uzun hem de sıcaktır. Kışlar bile ılıman geçer. Yazın neredeyse hiç yağış görülmez; yağmur en çok kış aylarında, daha seyrek olarak ise ilkbahar ve sonbaharda sağanak hâlinde yağar. Yılın ancak 40 – 50 günü kapalı ve yağışlı geçer. Antalya, yılda ortalama 300 güneşli gün yaşar. 18,7 °C yıllık sıcaklık ortalamasıyla, yılın 12 ayı turizme açık ender bölgelerden biridir. Yılın dokuz ayı denize girilebilir.

Depremsellik

Antalya, Türkiye Afet İşleri Genel Müdürlüğü Deprem Araştırma Dairesi tarafından hazırlanan Deprem Riski Haritası'na göre ikinci derece deprem bölgesinde yer almaktadır. Antalya'nın batısında yer alan Elmalı ilçesinden Helen Yayı'nın bir uzantısı geçmektedir. Bu fay hattı, Burdur-Isparta bölgesinde çeşitli kırıklar oluşturmuştur. Deprem riski taşıyan bu bölgeler Antalya çevresinde yer aldığı için, Antalya ikinci derece deprem bölgesi olarak sınıflandırılmaktadır. Ancak, şimdiye kadar Antalya merkezli meydana gelmiş çok büyük bir deprem kaydedilmemiştir. Sadece 11 Nisan 1977 tarihinde, yerin 93 km derinliğinde 4,6 büyüklüğünde;[12] 28 Aralık 2013 günü saat 17.21'de ise 6,0 büyüklüğünde iki deprem meydana gelmiştir.

Yerbilim

Antalya'da farklı yaş ve özelliklere sahip kayaç türleri bulunmaktadır. Görünür temel kayalarda paleozoyik yaşlı kristalen şist, fillat, mermer ve kireç taşları yer almaktadır. Alanya'nın kuzeyinde yaygın olarak yüzeylenen bu kayaçlar, şiddetli tektonik hareketlerin etkisiyle kıvrılıp kırılmıştır.

Dağlık alanlarda Mesozoyik ve tersiyer dönemlerine ait formasyonlar bulunmaktadır. İlin büyük bir bölümünde yayılım gösteren Mesozoyik formasyonlar; kireçtaşı, marn, fillit ve serpantinden oluşmaktadır. Kireçtaşları, üzerinde karstik şekillerin tipik olarak izlenebildiği, gri renkli, yoğun çatlak ve boşluk içeren kayaçlardır. Kuvaterner'e ait alüvyonlar ile Pliyo-Kuvaterner travertenleri Antalya Ovası'nda tipik olarak izlenmektedir. Sahada, deniz altında da devam eden travertenlerin toplam kalınlığı birkaç yüz metreyi aşmakta olup, kireçtaşlarında olduğu gibi karstik özellik göstermektedir.

Bitki örtüsü

Zeytin, tüm Akdeniz havzasında olduğu gibi Antalya'nın da en çok yetiştirilen bitki türlerindendir.

Kıyıdan 500–600 metre yüksekliğe kadar olan bölgelerde, yazın aşırı kuraklığa dayanabilen ve kışın da yeşil kalan maki bitki örtüsü egemendir.

Boyları 3–5 metreyi geçmeyen bu bitkiler arasında delice, koca yemiş, sandal, yabani çilek ve zakkum en yaygın olanlarıdır. 600 ile 1.200 metre arasında, kızılçam ve meşelerin egemen olduğu karışık ormanlar ya da yamaç ormanları görülür. Kızılçamların arasında yer yer meşeliklere, daha yüksek kesimlerde ise halep çamı ve karaçama rastlanır. 1.200 ile 2.100 metre arasında ise “yüksek ormanlar” olarak adlandırılan; sedir, köknar, sarıçam, kayın ve çeşitli ardıç türlerinden oluşan orman kuşağı yer almaktadır. Özellikle Batı Toroslar'da saf sedir ormanlarına sıkça rastlanır. 2.000 metrenin üzerindeki alanlarda iğne yapraklı ağaçlar seyrekleşir ve bodurlaşmaya başlar. Bu kuşak, 2.100–2.300 metre arasında sona erer ve ardından “alp çayırları” olarak bilinen, renkli çiçeklerle süslenmiş ve yazları kurumayan yüksek otlaklar başlar. Teke Yaylası'ndaki yüksek ovalarda, meşe ormanlarının tahrip edilmesi sonucu oluşan bozkır alanlarda step bitkileri yetişmektedir. Genişliği 946.466 hektarı bulan Antalya ormanlarında köknar, meşe, dişbudak, karaağaç, kocayemiş, çınar, ahlat, ıhlamur, yabani ve aşılı zeytin, kermes meşesi, mazı meşesi, sandal, sakız ağacı, mersin, tespih ağacı, defne, akça kesme, hayıt, zakkum, Keçiboynuzu, kayacık, funda, ladin, çılbırdı, cehri, katırtırnağı, kekik, patlangaç, sütleğen, dikenli mersin, deve dikeni, ballı baba, alev doda, ada çayı, safran, kanada şifa otu, tokuz otu, çakır dikeni, çiriş otu, kuşkonmaz, krizantem gibi ağaç ve ot cinsleri bulunur.

Direy

Antalya bölgesinin ılıman iklim özelliklerine sahip olması ve bitki örtüsü çeşitliliği, yaban hayatının zenginliğini de beraberinde getirir. Geyik, tilki, sansar, sincap, alageyik, yaban keçisi, çakal, sırtlan, kurt, ayı, keklik, bıldırcın, üveyik, yaban güvercini, çulluk, turaç, karatavuk, sarıasma ve turna Antalya ilinin yaban hayatını oluşturan canlıların bir kısmıdır.

Antalya'nın coğrafi özellikleri nelerdir?

AI Bakışı

Antalya, Türkiye'nin güneyinde, 640 km'yi aşan Akdeniz kıyı şeridi ile Toros Dağları arasında yer alır. Arazi %77.8 oranında dağlık olup, yazları sıcak/kurak, kışları ılık/yağışlı geçen Akdeniz iklimi hakimdir. Karstik yapı nedeniyle mağara, düden ve travertenler yaygındır. Kızılçam ve maki bitki örtüsüne sahip bölge, önemli tarım ve turizm merkezidir.

Wikipedia +6

Antalya'nın Temel Coğrafi Özellikleri:

Karstik Yapı: Kireçtaşlarının erimesiyle oluşan karstik şekiller (düdenler, mağaralar, polyeler, travertenler) oldukça yaygındır.
İklim: Akdeniz iklimi etkilidir. Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlı geçer. Kar yağışı kıyılarda nadir görülürken, dağlık kesimlerde yoğunlaşır.
Bitki Örtüsü: Sahil kesiminde maki (defne, zeytin, mersin) ve kızılçam ormanları yaygındır. Yüksek rakımlarda ise sedir ve göknar ormanları bulunur.
Akarsular ve Göller: Manavgat Çayı, Köprü Çayı ve Aksu Çayı önemli akarsularıdır. Bölgede ayrıca karstik oluşumlu çok sayıda göl ve su kaynağı bulunur.
Antalya Valiliği +6

Konum ve Yüzölçümü: Türkiye'nin güneybatısında yer alan il, Akdeniz kıyısında yaklaşık 640 km'lik sahil şeridine sahiptir. Batısında Muğla, kuzeyinde Burdur, Isparta, Konya, doğusunda Karaman ve Mersin illeri bulunur.
Topoğrafya ve Yer Şekilleri: Arazi %77.8 dağlık, %12 engebeli, %10.2 ovalık yapıdadır
. Beydağları (en yüksek nokta 3085 m) ve Toroslar, ilin önemli kısmını kaplar.

Antalya, zengin coğrafi yapısı sayesinde hem kış hem de yaz turizminin yanı sıra, seracılık faaliyetleriyle tarımda da Türkiye'nin lider illeri arasında yer almaktadır.

Yemek Kültürü

Geleneksel Antalya Mutfağı

Anadolu platosunun güneyinde, Toros Dağları ile Akdeniz kıyı şeridi arasında bulunan Antalya, Yörük ile Akdeniz kültürlerinin eş zamanlı yaşandığı bir bölgededir. Bu yüzden Toroslar’ın kekik kokusuyla Akdeniz’in deniz kokusunu birleştirir. Yörük yemek alışkanlığı, Akdeniz yemek kültürü ile birleşir ve lezzete özel bir ruh verir.

Mutfakların, köklü bir kültürün, coğrafyanın hazinelerinden oluştuğu düşünüldüğünde, Antalya yemekleri, sebze ve deniz ürünleriyle sağlık içerir. Bir de C vitamini deposu narenciye çeşitlerinden yapılan reçelleri, dünyaca ünlenmektedir. Antalya mutfağına Yörüklerin en önemli katkısı ise yoğurttur.

Arap kültüründen de esinlenen Antalya, buradan gelen susam ve sarımsağı lezzetlerine katmıştır. Bir de Torosların kekiğini eklemek gerekli. Toroslarda yetişen Toros Kekiği hem çay olarak tüketilir hem de kekik suyu, anti kolesterol olarak kullanılır.

Kente 1924’te mübadele ile gelen Girit göçmenlerinin bildiği yemekler de Antalya mutfağına baskın olarak yansımıştır. Doğadan çok iyi yararlanan, ağırlıkla bitkisel beslenmeye dayanan bu mutfağa daha sonra “Akdeniz tipi beslenme tarzı” adı verilmiş ve modern tıbbın önerdiği sağlıklı beslenmenin formülü olmuştur.

Aşağıda tariflerini bulabileceğiniz lezzetler, Antalya'nın doğal güzellikleri ve zengin kültürüyle biçimlenen lezzet yelpazesinin yalnızca küçük bir bölümünü oluşturuyor.

Antalya Kültür bakanlığı

Rami

Antalya

Antalya (il)