Bilim kurgu gerçek oldu: Yapay zeka canlı virüs tasarladı

07.08.2026 13:14

Yapay zeka, doğada bulunmayan virüsleri üretmek için ilk kez kullanıldı. Science dergisinde yayınlanan çalışmaya göre Stanford Üniversitesi ve Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) ile Harvard'ın Broad Enstitüsü'ndeki araştırmacılar, yapay zeka ile tamamen işlevsel ve laboratuvarda çoğalabilen yeni virüsler üretti. 

Play Video

Araştırmacılar, genomların yaklaşık 300'ünü kimyasal olarak sentezleyip laboratuvar şartlarında test etti ve 16 "yaşayabilir" virüs elde etti.

Ortaya çıkan 16 yeni virüsün, bakterileri enfekte etmek üzere tasarlandığı ve insanlar için herhangi bir tehdit oluşturmağı kaydedildi. Bir organizmanın tüm genom haritasının ilk kez yapay zeka tarafından başarıyla tasarlandığı açıklandı.

"EKSİKSİZ BİR GENOM TASARLAMAK İÇİN KULLANILIYOR"

Gelinen nokta, hastalıkların tedavisinde yeni bir dönemin kapısını aralanacak, bilimde "çok önemli bir dönüm noktası" olarak nitelendirildi. 

Stanford Üniversitesi'nde yardımcı doçent olan Brian Hie, "Bu, üretken yapay zekanın tasarlayabileceği karmaşıklıkta bir sonraki adımdır. Üretken yapay zeka ilk kez eksiksiz bir genom tasarlamak için kullanılıyor" dedi.

YAŞAMIN DİLİNİ TAHMİN EDEN YAPAY ZEKA

Araştırmacılarının kullandığı teknolojinin, ChatGPT gibi büyük dil modellerine benzer şekilde çalıştığı belirtildi. Söz konusu çalışmada Evo1 ve Evo2 olarak bilinen yapay zeka modellerinin, kelimeler yerine yaşamın dilini tahmin ettiği ifade edildi. 

Yapay zeka modellerinin virüslerden, bakterilerden, bitkilerden ve insanlardan alınan genetik kodlar üzerinde eğitildiği kaydedildi. Daha sonra bu virüslerin, yalnızca belirli bakteri türlerini enfekte eden "bakteriyofaj" adı verilen bir virüs türü üretmek üzere rafine edildiği öğrenildi.

Stanford araştırmacıları en umut vadeden 302 yapay zeka tasarımını seçti ve bunları laboratuvarda sentezledi. Bunlardan 16'sı E. coli bakterilerini öldürmede etkili oldu.

ACİL GÜVENLİK ENDİŞELERİ

Ancak uzmanlar, yapay zeka tarafından tasarlanan virüslerin "acil" güvenlik endişeleri oluşturduğu konusunda da uyarıda bulundu.

Yapay zeka araçları hızla gelişirken, halihazırda yeni antibiyotiklerin tasarlanmasında kullanılıyor. Ancak bu, sıfırdan yeni ve işlevsel bir virüs tasarlamaya kıyasla daha basit bir işlem olarak biliniyor.