17 NisanTarihte Bugün Miladi takvime göre yılın 107. günü

 

 

Olaylar

• 1453 - Fatih Sultan Mehmet, İstanbul adalarını fethetti.

II. Mehmed
Fâtih Sultan Mehmed
محمد ثانى Kayser-i Rûm  ·
Fâtih  · Han  · Sultan

II. Mehmed'in 1479'da İtalyan ressam
Gentile Bellini'ye yaptırdığı portresi.

7. Osmanlı Padişahı
Birinci saltanatı Hüküm süresi Ağustos 1444 - Eylül 1446 Önce gelen II. Murad Sonra gelen II. Murad İkinci saltanatı Hüküm süresi 3 Şubat 1451 - 3 Mayısıs 1481 Önce gelen II. Murad Sonra gelen II. Bayezid   Doğum 30 Mart 1432
Edirne, Rumeli Eyaleti, Osmanlı Devleti Ölüm 3 Mayısıs 1481 (49 yaşında)
Gebze,[a] Anadolu Eyaleti, Osmanlı İmparatorluğu Defin 22 Mayısıs 1481
Fatih Camii, İstanbul, Türkiye Eş(ler)i Emine Gülbahar Hatun
Gülşah Hatun
Helena Hatun
Alexias Hatun
Sitti Mükrîme Hatun
Hatice Hatun
Çiçek Hatun
Anna Hatun Çocuk(lar)ı II. Bayezid
Şehzade Cem
Şehzade Mustafa
Gevherhan Hatun Tam adı Meḥemmed bin Murād Ḫan Hanedan Osmanlı Hanedanı Babası II. Murad Annesi Hüma Hatun Dini Sünni İslam İmza

II. Mehmed (Osmanlıca: محمد ثانى, romanize: Meḥemmed-i Sânî) veya bilinen adıyla Fatih Sultan Mehmed ya da ünvanı olan Fatih (30 Mart 1432, Edirne - 3 Mayısıs 1481, Gebze), Osmanlı İmparatorluğu'nun 7. padişahıdır. İlk olarak 1444-1446 yılları arasında kısa bir dönem, daha sonra 1451'den 1481 yılındaki ölümüne kadar 30 yıl boyunca hüküm sürdü. 29 Mayısıs 1453 tarihinde İstanbul'u fethetti ve yaklaşık bin yıllık Doğu Roma (Bizans) İmparatorluğu'na son verdi. Fetihten sonra "Fatih" ünvanıyla anılmaya başladı. Bu olay, birçok uzman kişi tarafından Orta Çağ'ın sonu ve Yeni Çağ'ın başlangıcına neden olan tarihî olaylardan biri olarak görülmektedir.

II. Mehmed, 30 Mart 1432 tarihinde Edirne'de doğdu. Babası altıncı Osmanlı padişahı II. Murad, annesi ise Hüma Hatun'dur. Küçük yaşta tahsiline ve yetişmesine çok önem verilen Şehzade Mehmed, devrin en üstün âlimlerinden eğitim gördü. 11 yaşına geldiğinde idari yönden tecrübe kazanması için Manisa sancakbeyliğine tayin edildi. Felsefe, hadis, tefsir, fıkıh, kelâm, tarih, geometri ve matematik alanlarında fevkalâde yetişti. 1444 yılında II. Murad, tahtı 12 yaşındaki oğlu Mehmed'e devrederek Manisa'ya çekildi. Ancak Osmanlı tahtına küçük yaşta birisinin geçtiğini duyan Avrupa ülkeleri, bir kez daha Osmanlı topraklarına yöneldi. Bunun üzerine II. Murad, 1446 senesinde tekrar tahta geçti.

II. Mehmed, 1451 yılında babasının ölmesi üzerine 19 yaşında tekrar Osmanlı tahtına oturdu. Osmanlı donanmasını güçlendirip Konstantinopolis'e saldırmak için hazırlıklara başladı ve şehri 1453'te 21 yaşındayken fethedip Doğu Roma (Bizans) İmparatorluğu'na son verdi. Ardından 1460'ta Mora Despotluğu'nu, 1461'de ise Trabzon İmparatorluğu'nu ele geçirip Bizans'ın son iki kalıntısını da egemenliği altına aldı. 1473'te, Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan'ı Otlukbeli Muharebesi ile mağlup etti. Bunların yanı sıra, Anadolu'da ve Güneydoğu Avrupa'da fetihlerini sürdürüp Karaman ve çevresi, Sırbistan, Eflak, Bosna, Arnavutluk, Kırım gibi önemli bölgeleri Osmanlı İmparatorluğu'na kazandırdı. 1481 yılında Anadolu'ya doğru yeni bir sefere çıkan Sultan Mehmed, yolun başında hastalandı ve 3 Mayısıs 1481 tarihinde, Gebze yakınlarında yer alan Hünkârçayırı'ndaki ordugâhında 49 yaşındayken öldü. Mezarı İstanbul'un Fatih ilçesindeki Fatih Camii'nde yer almaktadır.

Fatih Sultan Mehmed, İstanbul'u fethettikten sonra kendini "Roma hükümdarı" (Kayser-i Rûm) ilan etti ve hayatının geri kalanında Osmanlı Devleti'ni Roma İmparatorluğu'nun devamı olarak, kendini de imparatorluğun "yerine geçen" değil onu "devam ettiren" kişi olarak gördü. Saltanatı süresince birçok siyasi ve sosyal reform yapan II. Mehmed, döneminde çıkardığı kanunları ''Fâtih Kanunnâmesi'' adıyla kitaplaştırıp yürürlüğe koydu. Sanatı ve bilimi teşvik etti ve saltanatının sonlarına gelindiğinde, "yeniden inşa" programı sayesinde Konstantinopolis'i gelişen bir imparatorluk başkentine dönüştürdü.

İsimleri ve ünvanları

Fâtih Sultan Mehmed'in doğum adı olan Mehmed, İslam peygamberi Muhammed'in adından türemiş Arapça kökenli bir sözcüktür ve "övülen, methedilen, her türlü övgüye layık olan" anlamlarına gelmektedir. Türkler Muhammed ismini "Mehemmed" diye telaffuz ettikleri için kaynakların bazılarında Mehemmed şeklinde geçmiş; sonra bu isim Mehmed, ondan sonra ise Mehmet olarak okunmaya başlanmıştır. Mehmed ismi ayrıca, Muhammed isminin kısaltılmış ve Türkçeleştirilmiş hâlidir.

II. Mehmed 1453 yılında, 21 yaşındayken İstanbul'u fethederek Roma İmparatorluğu'nun varisi olan 10 asırlık Bizans İmparatorluğu'na son verdi ve bu olay bazı tarihçiler tarafından Orta Çağ'ın sonu ve Yeni Çağ'ın başlangıcı olarak kabul edildi. Bu fetihten sonra; "Zafer Kazanan, Fetheden" anlamlarına gelen Fâtih, ''Fethin Babası'' anlamına gelen Ebû'l-Feth (ابو الفتح), "Roma İmparatoru" anlamına gelen Kayser-i Rûm (قیصر روم) ve daha sonraki dönemlerde "Çağ Açan Hükümdar" ünvanları ile anıldı. Kayser-i Rûm ünvanı II. Mehmed'in Rum olduğunu göstermez, bu ünvan siyasi emeller için kullanılmıştır. Zira II. Mehmed, İstanbul'un Fethi'nden sonra Doğu Roma İmparatorluğu'nun bütün eski topraklarının yasal hükümdarı olduğunu ileri sürüyordu.

Batı'da Grand Turco ("Büyük Türk") takma adıyla bilinen II. Mehmed'in adı, birçok tarihî kaynakta, Mehmed isimli diğer padişahlarınki gibi Muhammed şeklinde veya divan edebiyatındaki mahlasıyla Avni şeklinde de geçmiştir. Kıvâmî'nin Fetih-nâme'si gibi kendi yaşadığı devrin harekeli metinlerinde isminin açıkça Muhammed okunacak şekilde (مُحَمّدْ) yazılmış olması isminin aslında Muhammed olduğunu göstermektedir. Ayrıca Sultanü'l-Berreyn ve Hakanü'l-Bahreyn ("İki Karanın Sultanı ve İki Denizin Hakanı") ünvanını da kullanmıştır. Burada "iki kara" ile kastedilen Anadolu ve Rumeli iken, "iki deniz" ile kastedilen de Akdeniz ve Karadeniz'dir.

 

• 1897 - Osmanlı İmparatorluğu ile Yunanistan Krallığı arasında, "Otuz Gün Savaşı" olarak da adlandırılan savaş başladı.
• 1925 - Ankara - Yahşihan Demiryolu hattı işletmeye açıldı.
• 1928 - Ankara Palas Oteli hizmete açıldı. Mimar Vedat Bey'in (Tek) tasarımıyla, 1926'da yapımına başlanan bina, çıkan anlaşmazlıklar nedeniyle Mimar Kemalettin Bey'in tasarımıyla tamamlandı.
• 1939 - Hatay Cumhurbaşkanı Tayfur Sökmen ve Başbakanı Abdurrahman Melek, Türk mebusu sıfatıyla TBMM'de yemin ettiler.
• 1940 - Köy Enstitüleri Kanunu kabul edildi.
• 1954 - Çanakkale Anıtı'nın temeli atıldı.
• 1974 - Madaralı Roman Ödülü'nü "Demirciler Çarşısı Cinayeti" adlı eseriyle Yaşar Kemal aldı.
• 1982 - Kanada Anayasası kabul edildi.
• 1982 - Devlet Başkanı Orgeneral Kenan Evren, Balıkesir'de konuştu: "... 'Tek yol devrimdir!' diyerek yine Marksist-Leninist propaganda yapanlara elbette müsaade edemezdik. Çünkü Atatürk'ün koyduğu inkılapçılık, şimdiki adıyla 'devrimcilik' bu değildir."
• 1993 - Türkiye'nin 8. Cumhurbaşkanı Turgut Özal kalp yetmezliği nedeniyle öldü. Atatürk'ten sonra görev başında ölen ikinci Cumhurbaşkanı Turgut Özal'ın ölümü nedeniyle ülke çapında 5 günlük yas ilan edildi. Yurtta ve temsilciliklerde bayraklar yarıya indirildi, maçlar iptal edildi ve radyo ve televizyonların program akışları değiştirildi.
• 2005 - Bülent Dikmener Haber Ödülü, Uğur Dündar ile Sadi Özdemir'e verildi.
•  

Doğumlar

•  
• 1890 - Cevat Şakir Kabaağaçlı, Türk roman ve hikâye yazarı (ö. 1973)
• 1894 - Nikita Kruşçev, Sovyet devlet adamı ve Sovyetler Birliği Komünist Partisi Birinci Sekreteri (ö. 1971)
• 1897 - Nisargadatta Maharaj, Hint filozof, ruhsal önder (ö. 1981)
• 1903 - Ayşe Saffet Alpar, Türk kimyacı ve Türkiye'nin ilk kadın rektörü (ö. 1981)
• 1924 - İsmet Giritli, Türk hukuk profesörü ve yazar (1961 Anayasası'nı hazırlayan bilim insanlarından) (ö. 2007)
• 1937 - Tugay Toksöz, Türk sinema oyuncusu (ö. 1988)
• 1963 - Özer Kızıltan, Türk yönetmen (ö. 2020)
• 1970 - Erkan Sarıyıldız, Türk yazar ve doktor
• 1980 - Caner Cindoruk, Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu
• 1981 - Umut Kurt, Türk oyuncu
• 1987 - Ali Biçim, Türk oyuncu, sunucu ve sosyal medya fenomeni
• 1991 - Samira Efendi, Azeri şarkıcı
• 1992 - Emrah Başsan, Türk futbolcu

Ölümler

• 485 - Proklos, Yunan filozof (d. 412)
• 744 - II. Velid veya Velid bin Yezid, on birinci Emeviler halifesi (d. 740)
• 858 - III. Benedictus, Roma Piskoposu ve Papalık Devleti hükümdarı
• 1711 - I. Joseph, Kutsal Roma İmparatoru (d. 1678)
• 1922 - Bahaeddin Şakir, Türk hekim ve siyasetçi (d. 1874)
• 1922 - Cemal Azmi, Osmanlı devlet adamı (d. 1868)
• 1967 - Ali Fuat Başgil, Türk akademisyen (d. 1893)
• 1978 - Hamit Fendoğlu, Türk politikacı ve Malatya Belediye Başkanı (d. 1919)
• 1981 - Şekip Ayhan Özışık, Türk besteci (d. 1932)
• 1993 - Turgut Özal, Türk bürokrat, siyasetçi ve Türkiye Cumhuriyeti'nin 8. Cumhurbaşkanı (d. 1927)
• 1997 - Haim Herzog, İsrail'in 6. Cumhurbaşkanı (d. 1918)
• 2004 - Fana Koçovska, Makedon direnişçi, Yugoslav Partizanı ve Halk Kahramanı Nişanı sahibi ulusal kahraman (d. 1927)
• 2007 - Eralp Özgen, Türk hukukçu ve Türkiye Barolar Birliği'nin eski Başkanlarından (d. 1936)
• 2009 - Şirin Cemgil, Türk hukukçu ve 1968 kuşağının gençlik hareketinin öncülerinden (d. 1945)
• 2010 - Ali Elverdi, Türk asker ve siyasetçi (d. 1924)
• 2018 - Barbara Bush, Amerika Birleşik Devletleri'nin 41. Başkanı George H. W. Bush'un eşi (d. 1925)
• 2018 - Cemal Safi, Türk şair (d. 1938)
• 2020 - Orhan Koloğlu, Türk tarihçi ve yazar (d. 1929)

 

 

Wikipedia.org