Osmanlı-İngiliz Savaşı

Osmanlı - Büyük Britanya Savaşı Napolyon Savaşları Tarih 1807 - 1809 Bölge

Ege Denizi, Akdeniz, Çanakkale Boğazı, Gelibolu, Marmara Denizi, İstanbul Boğazı, Mısır

Sonuç Kesin Osmanlı zaferi, Kale-i Sultaniye Antlaşması Taraflar  Osmanlı İmparatorluğu
 Fransa Cumhuriyeti  Büyük Britanya İmparatorluğu Komutanlar ve liderler  III. Selim
 Kavalalı Mehmet Ali Paşa
 Tepedelenli Ali Paşa
 Horace Sébastiani  III. George
 John Duckworth

Osmanlı - Büyük Britanya Savaşı veya Osmanlı - İngiliz Savaşı, 1807 - 1809 yılları arasında gerçekleşmiş, Napolyon Savaşları'nın bir parçasıdır.

Savaş öncesi gelişmeler

Üçüncü Koalisyon sırasında Osmanlı Büyükelçisi olan Horace Sébastiani, Fransa Cumhuriyeti'nin Sırbistan'da çıkan isyanı bastırmaya yardım etmesi karşılığında, Osmanlı'nın boğazları Fransız gemilerine açarak, Rus İmparatorluğu'na savaş açmasını teklif etti. Bunun üzerine Osmanlılar Ruslara savaş ilan etti. Bunu duyan Büyük Britanya hükûmeti, Osmanlılar'ın Horace Sébastiani'yi sınırdışı etmesi, Tuna Prensliği'ni Ruslara vermesi ve Fransızlara savaş ilan etmesi için ültimatom verdi. Osmanlılar ültimatoma kulak asmadı.

Savaşın gelişimi

Bunun üzerine Büyük Britanya, Osmanlılara savaş ilan etti. 1807 yılında Büyük Britanya, Çanakkale Operasyonu'na başladı. 19 Şubat 1807'de, Sör John Duckworth komutası altında Britanya Donanması, Çanakkale'yi ve Gelibolu'yu işgal etti. Bunu takiben Büyük Britanya, İstanbul'a ilerlemeye başladı. Marmara Denizi'nde Osmanlı Donanması'nı yendi. Donanma, İstanbul Boğazı'na varınca, buradaki sert savunmayla karşılaştı. Dolayısıyla, ağır kayıplar vererek geri çekildi.

Operasyonun başarısızlığı nedeniyle, Büyük Britanya hükûmeti İskenderiye Operasyonu yapılmasına karar verdi. 16 Mart'ta, İskenderiye'ye çıkarma yapıldı. Ancak burada Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın güçlü savunması, Büyük Britanya'ya ağır kayıp verdirtti. Dolayısıyla, Büyük Britanya buradan da geri çekildi.

Savaşın sonu

Savaş sırasında, Osmanlılar Fransızlardan az miktarda yardım alabilmişti. O yüzden de, 1809 yılında Kale-i Sultaniye Antlaşması'yla savaşı sonlandırdı.

 

Kale-i Sultaniye Antlaşması

Kale-i Sultaniye Antlaşması Tür Barış Antlaşması İmzalanma 5 Ocak 1809 Yer Çanakkale, Osmanlı İmparatorluğu

Kale-i Sultaniye Antlaşması veya Çanakkale Antlaşması, Osmanlı-İngiliz Savaşı'nın sonucu olarak 5 Ocak 1809 tarihinde, Osmanlı İmparatorluğu ile Birleşik Krallık arasında imzalanmış bir barış antlaşmasıdır. Antlaşmaya Osmanlı tarafını temsilen nişancı Mehmet Emin Vahat Efendi, Birleşik Krallık tarafını temsilen Robert Adair imza koymuştur.

On iki maddeden oluşan bu antlaşmaya göre Birleşik Krallık'ın işgal etmiş olduğu Osmanlı toprakları Osmanlı İmparatorluğu'na geri verilecekti. Osmanlı topraklarında bulunan Britanyalı tüccarların savaş sırasında Osmanlı İmparatorluğu tarafından el konulmuş olan malları sahiplerine iade edilecekti.

Antlaşmanın 4. maddesi, Eylül 1675'te Birleşik Krallık ile Osmanlı arasında imzalanmış olan ve daha önceki Britanya imtiyaz ve kapitülasyonlarının bir özeti niteliğinde olan antlaşmanın geçerli olduğunu bildiriyordu. Buna ek olarak, 5. maddede, Birleşik Krallık'ın da kendi sınırları içinde ticaret yapacak olan Osmanlı gemilerine ve tüccarlarına elverişli koşullar sağlayacağı belirtiliyordu. Altıncı maddede, Osmanlı İmparatorluğu'nun belirlemiş olduğu gümrük haddinin, Britanyalı tüccarlarca kabul edileceği bildiriliyordu.

Yedinci, sekizinci ve dokuzuncu maddeler, diplomatik temsil konusunda düzenlemeler getiriyordu. Elçilere karşılıklı olarak saygı gösterilecek, Osmanlı Devleti kendi tebasının haklarını korumak için Malta dahil olmak üzere Birleşik Krallık yönetimindeki topraklarda şehbender (konsolos) görevlendirebilecekti. Büyük Britanya'nın Osmanlı topraklarındaki diplomatik temsilciliklerinde tercüman görevlendirilmesi, Osmanlı İmparatorluğu tarafından verilecek berâtlarla mümkün olacaktı. Tüccar ve zanaatkârlara tercüman beratı verilmeyecekti. Osmanlı İmparatorluğu tebâsından kişiler Birleşik Krallık konsolosu olarak görevlendirilemeyecekti. Onuncu maddede, Osmanlı tebâsından kişilerin Birleşik Krallık himayesine alınamayacağı belirtiliyordu.

Antlaşmanın en önemli maddesi olan on birinci maddeyle, savaş gemilerinin Çanakkale ve İstanbul boğazlarından geçmelerinin önceki dönemlerde her zaman yasak olmuş olduğu hatırlatılıyor, bu eski kurala tüm devletlerin barış döneminde de uyması isteniyordu. Birleşik Krallık tarafı, bu kurala uyacağını belirtiyordu.

Son maddede antlaşmanın yürürlüğe giriş süreci düzenlendi.

Ayrıca bu antlaşmanın bazı gizli maddelerinde, Osmanlı İmparatorluğu'nun Fransa'ya karşı savaşması halinde, Birleşik Krallık'ın Osmanlı'ya destek vereceği hükümleri bulunmaktaydı.

• g
• t
• d

Osmanlı İmparatorluğu antlaşmaları

Kuruluş (1299-1453)

• Gelibolu (1403)
• Selymbria Antlaşması (1411)
• Konya (1415)
• Osmanlı-Venedik (1416)
• Osmanlı-Bizans (1420)
• Edirne-Segedin (1444)
• Yenişehir (1444)

Yükselme (1453-1579)

• İstanbul (1454)
• Osmanlı-Venedik (1479)
• İstanbul (1533)
• İstanbul (1547)
• İstanbul (1553)
• Amasya (1555)
• İstanbul (1562)
• Edirne (1568)
• İstanbul (1573)

Duraklama (1579-1699)

• Ferhat Paşa (1590)
• Zitvatorok (1606)
• Nasuh Paşa (1612)
• Busza (1617)
• Serav (1618)
• Hotin (1621)
• Kasr-ı Şirin (1639)
• Vasvar (1664)
• Kandiye (1669)
• Bucaş (1672)
• İzvança (1676)
• Bahçesaray (1681)

Gerileme (1699-1792)

• Karlofça (1699)
• İstanbul (1700)
• Prut (1711)
• Edirne (1713)
• Pasarofça (1718)
• İstanbul (1724)
• Hemedan (1727)
• Ahmed Paşa (1732)
• İstanbul (1736)
• Belgrad (1739)
• Niş (1739)
• Kerden (1746)
• Küçük Kaynarca (1774)
• Aynalıkavak (1779)
• Osmanlı-Prusya İttifakı (1790)
• Ziştovi (1791)
• Kalas (1791)
• Yaş (1792)

Dağılma (1792-1922)

• Trablus (1795)
• Tunus (1797)
• El-Ariş (1800)
• Paris (1802)
• Kale-i Sultaniye (1809)
• Bükreş (1812)
• Erzurum (1823)
• Akkerman (1826)
• Edirne (1829)
• İstanbul (1832)
• Hünkar İskelesi (1833)
• Kütahya (1833)
• Baltalimanı (1838)
• Londra (1840)
• Londra (1841)
• Paris (1856)
• Ayastefanos (1878)
• Berlin (1878)
• Kıbrıs (1878)
• İstanbul (1881)
• İstanbul (1885)
• Bükreş (1886)
• İstanbul (1897)
• Uşi (1912)
• Londra (1913)
• İstanbul (1913)
• Atina (1913)
• Yeniköy (1914)
• Osmanlı-Alman Gizli Antlaşması (1914)
• Erzincan (1917)
• Brest Litovsk (1918)
• Batum (1918)
• Mondros (1918)
• Sevr (1920)

 

Wikipedia.org