1 Eylül Tarihte Bugün Miladi takvime göre yılın 244. günü

Olaylar

1846 - Sultanahmet'te, Darülfünun binasının temeli atıldı.
1868 - Galatasaray Lisesi, İstanbul'da açıldı.
1900 - İstanbul'da Padişah II. Abdülhamid'in 25. saltanat yılı büyük bir törenle kutlandı. Törene bütün yabancı devletlerin temsilcileri katıldı.
1920 - Fransızlar, başkenti Beyrut olan Lübnan devletini kurdu.
1922 - Türk Kurtuluş Savaşı: Mustafa Kemal Paşa, Dumlupınar Meydan Muharebesi'nin kazanılması üzerine emrini verdi: Ordular! İlk Hedefiniz Akdeniz'dir. İleri! Aynı gün Türk ordusu, Yunan işgali altındaki Uşak'a girdi.
1924 - Ankara Devlet Konservatuvarı'nın temelini oluşturan "Musiki Muallim Mektebi" Ankara'da açıldı.
1927 - Türkiye'de medeni nikâh zorunlu hâle getirildi.
1928 - Arnavutluk'ta Ahmet Zogoğlu, "I. Zog" unvanıyla kral ilân edildi.
1933 - Denizyolları İşletmesi, devlet tekeline alındı.
1939 - Almanya'nın Polonya'ya saldırması üzerine, II. Dünya Savaşı başladı.
1939 - Japonya, Kuzey Çin'de Moğol Özerk Hükûmeti (Mengjiang) adında bir kukla devlet kurdu.
1939 - İslâm Ansiklopedisinin Türkçeye çevrilmesi için üniversitede bir tercüme bürosu kuruldu.
1946 - Türkiye Emlak Kredi Bankası Kuruluş Kanunu kabul edildi.
1947 - TBMM, Amerikan yardım anlaşmasını oy birliği ile kabul etti.
1953 - Anıtkabir'in açılışı yapıldı ve Mustafa Kemal Atatürk'ün naaşı koyuldu.
1969 - Muammer Kaddafi, Libya'da askeri bir darbeyle Kral I. İdris'i devirdi.
1985 - CNN International kanalı kuruldu.
1991 - Özbekistan bağımsızlığını ilan etti.
1993 - Savaş Karşıtları Derneği kuruldu.

Doğumlar

1145 - İbn-i Cübeyr, Orta Çağ Endülüs asıllı şair ve yazar (ö. 1217)
1823 - Servetsezâ Kadınefendi, Osmanlı Padişah Abdülmecid'in birinci eşi ve kadınefendi (ö. 1878)
1874 - Talat Paşa, Osmanlı devlet adamı, Osmanlı Hürriyet Cemiyeti kurucu lideri ve İttihat ve Terakki kurucularından (ö. 1921)
1907 - Mümtaz Ener, Türk sinema oyuncusu, yönetmen, senarist ve seslendirme sanatçı (ö. 1989)
1924 - Ali Dündar, Türk öğretmen ve yazar (ö. 2020)
1926 - Nevzat Yalçın, Kıbrıslı Türk yazar ve şair (ö. 2012)
1928 - Sabri Yirmibeşoğlu, Türk asker (ö. 2016)
1928 - Şemsettin Ünlü, Türk şair, roman yazarı ve çevirmen (ö. 2019)
1930 - Turgut Özakman, Türk bürokrat, yazar ve avukat (ö. 2013)
1936 - Özdemir İnce, Türk şair, yazar, çevirmen ve gazeteci
1936 - Orhan Yalçınkaya, Türk hukukçu, Yargıtay üyesi ve YSK eski başkanı
1940 - Yaşar Büyükanıt, Türk asker ve TSK'nın 25. Genelkurmay Başkanı (ö. 2019)
1942 - Sadettin Ökten, Türk yazar ve emekli öğretim üyesi
1945 - Mustafa Balel, Türk yazar ve çevirmen
1954 - Kemal Batmaz, Türk eski millî futbolcu ve teknik direktör
1955 - Olcay Tiryaki, Türk iç hastalıkları uzmanı ve akademisyen (ö. 2008)
1957 - Müge Oruçkaptan, Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu, seslendirme sanatçısı ve sunucu
1958 - Arif Kocabıyık, Türk eski millî futbolcu ve teknik direktör
1960 - Parkan Özturan, Türk tiyatro, sinema, dizi oyuncusu, çevirmen ve yazar (ö. 2019)
1963 - Semih Yuvakuran, Türk eski millî futbolcu
1963 - İsmail Faruk Aksu, Türk bürokrat ve siyasetçi
1964 - Jaklin Güner, Türk iş adamı ve yönetici
1965 - Muharrem Usta, Türk tıp doktoru, iş insanı, spor yöneticisi ve eski Trabzonspor başkanı
1966 - Abidin Yerebakan, Laz asıllı Türk oyuncu
1967 - Kadir Çöpdemir, Türk dizi oyuncusu, radyocu ve TV yapımcısı
1967 - Tuba Atav, Türk gazeteci ve haber spikeri
1970 - İbrahim Tenekeci, Türk şair ve yazar
1971 - Hakan Şükür, Türk futbolcu, futbol yorumcusu ve siyasetçi
1973 - Ayşe Önder, Türk besteci
1973 - Mehmet Sadık Atay, Türk siyasetçi ve inşaat mühendisi
1979 - Orhan Ak, Türk eski futbolcu ve teknik direktör
1980 - Tutku Açık, Türk basketbol antrenörü ve eski basketbolcu
1981 - Alper Çağlar, Türk yönetmen, senarist ve yapımcı
1983 - Deniz Evin, Türk oyuncu
1983 - Gökhan Türkmen, Türk şarkıcı-şarkı yazarı, yapımcı ve pop sanatçısı
1985 - Ergün Teber, Türk futbolcu
1987 - Alper Akçam, Türk futbolcu
1987 - Volkan Yılmaz, Türk futbolcu
1988 - Zeki Korkmaz, Türk futbolcu
1989 - Cindi Çelik, Türk Muay Thai ve kick boks sporcusu
1995 - Muhammet Akyıldız, Türk futbolcu
1997- Hande Baladın, Türk millî voleybolcu
1998 - Asım Can Çaykıran, Türk futbolcu
1999 -Tuğba Danışmaz, Türk atlet

Ölümler

1159 - IV. Adrian, Katolik Kilisesi'nin 169. Papası (tarihteki tek İngiliz asıllı papa) (d. 1100)
1541 - Gül Baba, Bektaşi Babası, derviş ve şair (d. ?)
Gül Baba
Budapeşte'de Rózsadomb mahallesindeki Gül Baba heykeli

Sağda Gül Baba türbesi ve solda heykeli

Gül Baba'nın Budapeşte türbesindeki tabutu

Gül Baba (d.?- ö.1541); Osmanlı dönemi Bektaşi dervişidir.

Hayatı

Hayatının ilk yılları hakkında yeterli bilgi yoktur. Anadolu ve Balkanlar'da çok sayıda Gül Baba isimli kişiler olduğundan bazı kaynaklarda birbirleriyle karıştırılabilmektedir. Bu nedenle hayatıyla ilgili çeşitli rivayetlere rastlanılmaktadır.

Evliya Çelebi Seyahatnamelerinde Gül Baba'nın Osmanlı Padişahı Kanuni Sultan Süleyman döneminde Merzifon'dan Budapeşte'ye geldiği belirtmektedir.

Bazı kaynaklarda II. Mehmed döneminden başlayarak Kanuni dönemine kadar olan süreçte Osmanlı fetihlerinde rol oynadığı belirtilmektedir. Bazı kaynaklarda da, Senirkent ilçesine bağlı Uluğbey köyünde türbesi bulunan Veli Baba'nın ("Kutbü'l-ârifîn Yalınkılıçoğlu Veliyyüddin Gâzî) oğlu olan ve Kanuni Sultan Süleyman dönemindeki Nemçe (Avusturya) Seferinde ölen Seyyid Cafer ile aynı kişi olduğu belirtilmektedir. Evliya Çelebi'ye göre Budin Kuşatması (1541) sırasında ölen Gül Baba için şehrin alınmasından sonra Şeyhülislam Ebussuud Efendi'nin kıldırdığı ve Kanuni'nin de yer aldığı 200.000 kişilik kalabalığın yer aldığı cenaze töreninden sonra Budapeşte'de gömülmüştür. Bununla birlikte türbesinde bulunan levhada, Fethiye Camisinde (Matthias Kilisesi) cemaatle namaz kılarken öldüğü belirtilmektedir. Gül Baba'nın Misâlî mahlasıyla eserler yazdığı yönünde görüşler doğrulanamamaktadır.
1715 - XIV. Louis, Fransa Kralı (d. 1638)
1987 - Mehmet Aslan, Türk oyuncu, senarist ve yönetmen (d. 1931)
1998 - Osman Fahir Seden, Türk yönetmen (d. 1922)
2003 - Hilmi Topaloğlu, Türk müzik yapımcısı (d. 1952)
2004 - Mehmet Köstepen, Türk siyasetçi (d. 1947)
2009 - Nevit Kodallı, Türk besteci, kompozitör ve müzik eğitmeni (d. 1925)
2014 - Tiraje Dikmen, Türk ressam (d. 1925)
2017 - Emin Özdemir, Türk akademisyen, dil bilimci ve edebiyat araştırmacısı (d. 1931)
2018 - Aram Gülyüz, Türk yönetmen, yapımcı ve senarist (d. 1931)
2021 - Nusret Çetinel, Türk oyuncu ve seslendirme sanatçısı (d. 1952)
2024 - Ahu Tuğba, Türk sinema oyuncusu (d. 1955)