19 Şubat Tarihte Bugün Miladi takvime göre yılın 50. günü

Olaylar

•  
• 1915 - I. Dünya Savaşı: Gelibolu muharebeleri başladı.
• Gelibolu Muharebesi (1416) Osmanlı-Venedik savaşları Tarih 29 Mayısıs 1416 Bölge

  Gelibolu, Gelibolu ve Marmara Adası arasında

  Sonuç Kesin Venedik Cumhuriyeti zaferi Taraflar

   Venedik Cumhuriyeti

   Nakşa Dükalığı  Osmanlı İmparatorluğu Komutanlar ve liderler Pietro Loredan I. Mehmed
  Çavlı Bey Çatışan birlikler 60-100 Kadırga
  20-40 Top
  10.000 üzerinde birlik 32 Çektiri
  10.000 üzerinde birlik Kayıplar 12 Ölü
  340 Yaralı 1.100 Esir
  4.000 Ölü

   

  Osmanlı-Venedik savaşları

  • Gelibolu (1416)
  • 1423-1430
  • İstanbul (1453)
  • 1463-1479
  • 1499-1503
  • 1537-1540
  • 1570-1573
  • 1645-1669
  • 1684-1699
  • 1714-1718

  Gelibolu Muharebesi, Osmanlı İmparatorluğu'nun ilk deniz muharebesidir. Yapılan muharebeyi Venedik donanması kazanmıştır. Osmanlı donanması başında Çavlı Bey bulunmuştur.

  Muharebe Öncesi

  Fetret Devri'nden yeni sıyrılmış olan Osmanlı İmparatorluğu'nun başına Sultan I. Mehmed geçmişti. Padişah, Osmanlı donanmasına on yedisi kadırga olmak üzere 112 gemi eklenmesini emretti. Bu donanma ile Osmanlı, hem Çanakkale Boğazı hem de Ege Denizi üzerinde biraz olsun kontrol sağlamaya çalıştı. Ege Denizi'nde, Venediklilere bağlı birkaç adaya başarılı çıkartmalar düzenledi. Venedikliler, onlar için oldukça olumsuz olan bu olaylara sessiz kalmadı. 1416 yılında, Amiral Pietro Loredano komutasındaki on beş kadırgadan oluşan filo Ege sularına indi. Amaçları, boğazdaki ticaret kontrolünde rol sahibi olmaktı. Osmanlı kara sularına ulaştıklarında, yanlarında getirdiği diplomatlar aracılığıyla bu isteklerini dile getirdiler. Henüz, savaşa yönelik bir ortam görünmüyordu. Osmanlı limanına yük ve erzak getiren bir Ceneviz gemisini durduran Venedik kuvvetleri, gemi dur ikazına uymayınca saldırıya geçti. Bu saldırı sonucunda gemiye el konuldu ve mürettebatla kaptan öldürüldü. Osmanlı bürokrasisi bu duruma sessiz kalmadı. Divanda alınan karar sonrası;

• Osmanlı yönetimi, Venedik ile ticareti askıya aldı.
• Zararın misliyle karşılanması ve Ege sularından çekilmesi istendi.

• Venedik kuvvetleri bu istekleri reddetti. Bunun sonucunda ise artık savaş için gereken ortam oluştu. Padişah, derhal donanmanın hazırlıkta bulunmasını emretti ve Çanakkale Boğazı'na varılmasını söyledi. Fakat padişah savaşın olmaması için I. Mocenigo ile yüz yüze görüşme talep etti. Ne yazık ki cevap gelmedi. Venedik senatosunun yaptığı bu hareket gerilimi zirveye taşıdı ve Osmanlılar savaş fetvası alarak donanmayı suya indirdi.

  Muharebe

  Osmanlı donanmasının başına Çalı Bey tayin edildi. Çalı Bey, emrinde bulunan donanma ile Nakşa Dükalığı'na saldırıya geçti (Mayısıs 1416). Osmanlılar, Nakşa Dükalığı'na saldırmak ve orayı üs olarak kullanma niyetindeydi. Nitekim buradan Adriyatik Denizi'ne kolay ulaşmak ve Dalmaçya kıyılarını kontrol altına almak istiyorlardı. Mayısıs ayında başlayan kuşatma sonucunda Nakşa Kalesi'nin bir bölümü ele geçirildi fakat yoğun direniş sonucunda Osmanlılar geri çekildi. Osmanlılar geri çekilmiş ve Çanakkale Boğazı'na kadar yaklaşmışlardı. Bu sırada Venedik donanması, Çanakkale hududuna geldi. Devasa bir donanma kurmuş olan Venediklileri gören Osmanlılar kıyıya çekildiler. Loredano, savaşa mahal vermemek için Osmanlılara bir elçi ve kadırga gönderdi. Yanlarına da hediyelerin bulunduğu iki adet kadırga göndermişti. Fakat Osmanlılar bu kadırgaların saldırı için yaklaştıklarını düşünüp, top ve ok atışına başladılar. Osmanlılardan saldırı gelince, Venedik donanması boğazın içine girdi ve yüksek kadırgalarından Osmanlı çektirilerine top atışları yapmaya başladılar. Uzun bir müddet karşılıklı atışlarla devam eden mücadele, Venediklilerin ani hücumu ile dehşeti andıran bir savaş meydanına döndü. Yüksek kadırgalardan, ufak Osmanlı çektirilerine kolayca ateş açabilen Venediklilerin attığı bir top Çalı Bey'in gemisine isabet etti. Çalı bey hayatını kaybetti. Bunu gören Osmanlı leventleri ise birer birer can verdiler. Çanakkale'de yapılan Gelibolu Muharebesi kesin olarak Venedik zaferi ile sonuçlandı.

  Gelibolu Antlaşması

  Bizans İmparatoru II. Manuel Paleologos, barış için arabulucu olmak istedi. Padişah Sultan I. Mehmed ve Venedik senatosu bunu kabul etti. Yapılan antlaşmaya göre;

• Her iki taraftan da (Osmanlılar tarafından Negroponte'de ve Venedikliler tarafından Gelibolu'da alınanlar) savaş esirleri değiş tokuş edildi.
• Takımadalar Dükalığı bağımsız bir parti olarak tanındı.
• Her iki tarafın da birbirlerinin topraklarında ticaret yapma hakları teyit edildi.
• Padişah, Venedik'in Ege ve Balkan kıyılarındaki 38 kale, ada ve yerleşim yeri üzerindeki kontrolünü isim olarak tanıdı.
• Venedik, İnebahtı'nın kontrolü için Sultan'a yıllık 100 dukalık ve Alessio, Drivasto ve Scutari için 200 dukalık haraç ödemeye söz verdi.

• Sonrası

  Antlaşma sadece on dört yıl aktif olarak kaldı. Osmanlılar, Selanik'e baskın yapınca 1430 yılında yeni bir antlaşma imzalandı.

• 1915 - İtilaf devletleri'nin Çanakkale'ye denizden yaptıkları saldırı püskürtüldü.
• 1925 - Telsiz tesisi hakkındaki kanun çıktı. Türkiye'de radyonun kurulması TBMM'de kabul edildi.
• 1928 - Amacı yoksul kadınlara yardım etmek olan "Himaye-i Etfal Kadın Yardım Cemiyeti" kuruldu. Cemiyetin adı 1938'de Yardım Sevenler Derneği olarak değiştirildi. Mevhibe İnönü, derneğin fahri başkanıydı.
• 1932 - Halkevleri kuruldu. 1951'de Demokrat Parti Hükûmeti tarafından kapatıldı.
• 1957 - Türk Silahlı Kuvvetleri'nin ilk kadın doktor subayı Sema Aran, göreve başladı.
• 1959 - Londra Konferansı sona erdi. Birleşik Krallık Kıbrıs'ın bağımsızlığını tanıdı. Birleşik Krallık, Türkiye ve Yunanistan, Kıbrıs'ta garantör devlet oldu. Bağımsızlığın resmi olarak ilan edilmesi ise 16 Ağustos 1960'ta oldu.
• 1985 - Türk aktör Haluk Bilginer'in de rol aldığı BBC pembe dizisi, ünlü EastEnders'ın ilk bölümü İngiltere'de yayımlandı. Dizi hâlen devam etmektedir.
• 1994 - Haftalık Newroz gazetesi yayımlanmaya başladı.
• 1994 - Libya'da şeriat uygulamasına geçildi; İslami takvim uygulanmaya başlandı.
• 1998 - Rusya'dan Türkiye'ye boru hattı ile doğalgaz getirecek olan Mavi Akım Projesi için müteahhit firmalar arasında anlaşma imzalandı.
• 2001 - Millî Güvenlik Kurulunun Çankaya Köşkü'nde yapılan Şubat ayı toplantısında, Başbakan Bülent Ecevit, Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer ile yaşadığı tartışma nedeniyle toplantıyı terk etti. (bkz. Anayasa kitapçığı krizi)
• 2008 - Küba lideri Fidel Castro, görevinden ayrıldığını açıkladı.

Doğumlar

• 1473 - Mikolaj Kopernik, Polonyalı astronom (ö. 1543)
• 1618 - Johannes Phocylides Holwarda, Friz astronom, doktor ve filozof (ö. 1651)
• 1660 - Friedrich Hoffmann, Alman fizikçi ve kimyacı (ö. 1742)
• 1817 - III. Willem, Hollanda Kralı (ö. 1890)
• 1821 - Ağustos Schleicher, Alman dilbilimci (ö. 1868)
• 1859 - Svante Arrhenius, İsveçli kimyacı ve Nobel Kimya Ödülü sahibi (ö. 1927)
• 1863 - Axel Thue, Norveçli matematikçi (ö. 1922)
• 1864 - Said Halim Paşa Osmanlı devlet adamı (ö. 1921)
• Said Halim Paşa Osmanlı Sadrazamı Görev süresi
  12 Haziran 1913 - 3 Şubat 1917 Hükümdar V. Mehmed Yerine geldiği Mahmud Şevket Paşa Yerine gelen Talat Paşa Kişisel bilgiler Doğum 19 Şubat 1864
  Kahire, Osmanlı İmparatorluğu Ölüm 5 Aralık 1921 (57 yaşında)
  Roma, İtalya Ölüm nedeni Suikast Defin yeri II. Mahmud Türbesi, İstanbul Partisi İttihat ve Terakki Mesleği Siyasetçi, devlet adamı Nemesis Operasyonu

  Ermenistan'ın başkenti Erivan'daki Kırım müzesinde Nemesis Operasyonu hakkındaki sergi

  Arka plan
  • Ermeni Devrimci Federasyonu
  • Büyük Ermenistan
  • Ermeni Kırımı
  • Kızıl Pazar
  • Eylül Günleri
  • Malta Mahkemeleri
  • Özel Osmanlı Askerî Mahkemeleri
  Öldürülenler
  • Hamayak Aramyants
  • Mıgırdiç Harutünyan
  • Vahe Yesayan
  • Fetali Han Hoyski
  • Hasan Bey Agayev
  • Talat Paşa 
    • Öldürülmesi
  • Behbud Han Cevanşir
  • Said Halim Paşa
  • Bahattin Şakir
  • Cemal Azmi
  • Cemal Paşa
  Suikastçiler ve planlayanlar
  • Karekin Pastırmacıyan
  • Soğomon Tehliryan
  • Arşavir Şirakyan
  • Arşak Yezdanyan
  • Aram Yerganyan
  • Misak Torlakyan
  • Stepan Tsagikyan
  Sonrası
  • Nemesis Operasyonu (kitap)
  • Türkiye'de Ermeni Kırımı'nın mirası
  • İzmir Suikastı
  • ASALA
  • Ermeni Soykırımı Adalet Komandoları
  • Türk diplomatlara düzenlenen suikastlar 
    • Kemal Arıkan
    • Orhan Gündüz
    • Evner Ergun
  • Hrant Dink suikastı

   

  Said Halim Paşa (Osmanlıca: سعيد حليم پاشا‎; 19 Şubat 1864, Kahire – 5 Aralık 1921, Roma), 12 Haziran 1913 - 3 Şubat 1917 tarihleri arasında, fiili gücün İttihat ve Terakki ve özellikle de Talat Paşa - Enver Paşa - Cemal Paşa üçlüsü elinde olduğu bir dönemde sadrazamlık yapmış Osmanlı devlet adamıdır.

  Hayatı

  İlk yılları

  19 Şubat 1864 tarihinde Kahire'de doğdu. Arnavut asıllı Mısır Valisi Kavalalı Mehmed Ali Paşa'nın yedi oğlundan biri olan Mehmed Abdülhalim Paşa'nın oğludur. Said Halim Paşa, ilk ve orta tahsilini Kahire'de özel olarak yaptı, Arapça, Farsça, İngilizce ve Fransızca öğrendi. Daha sonra İsviçre'de beş yıl siyasal bilgiler öğrenimi gördü.

  Memurluğu ve siyasi kariyeri

  1888'de Mîr-i Mîran rütbesi ile ve Mecîdî nişanı ile Şûra-yı Devlet (Danıştay) âzâsı oldu. Kendisine, 1889'da II. ve 1892'de I. rütbe Osmânî ve 1899'da murassa Mecîdî nişanı, 1900'de de Rumeli Beylerbeyi pâyesi verildi. 1908'de ise bulunduğu Şûrâ-yı Devlet âzâlığından kadro dışı bırakıldı, ancak aynı dönemde Belediye genel seçimlerinde Yeniköy Belediye Dairesi Reisliği'ne tayin olundu. Daha sonra Cemiyet-i Umumiye-i Belediye İkinci Reisliği, 1908'de de Âyân Meclisi âzâlığı yaptı. 23 Ocak 1912-23 Temmuz 1912 tarihlerinde Şura-yı Devlet Reisliği de kendisine verildi.

  

  Said Halim Paşa'nın gençlik resmi

  1912'de Reislikten çekildi. Bu sırada İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin Genel Sekreterliği'ne seçildi, Mahmut Şevket Paşa'nın sadrazamlığı sırasında 1913'te de ikinci defa Şûrâ-yı Devlet Reisliği'ne ve üç gün sonra Hariciye Nezareti'ne (Dışişleri Bakanlığı'na) atandı. Mahmut Şevket Paşa'nın 11 Haziran 1913'te öldürülmesinin ardından, önce vezirlik rütbesi verilerek Sadâret Kaymakamlığı'na, ertesi gün de (12 Haziran 1913) Sadrazamlık (Başbakanlık) makamına getirildi.

  1913 Eylül'ünde, Bulgarlarla Edirne'nin Osmanlı Devleti'nde kalması ve Meriç nehri hudut olmak üzere sulh imzalanması hizmeti sebebi ile Padişah tarafından İmtiyaz Nişanı ile onurlandırıldı.

  

  II. Mahmud Türbesi haziresinde bulunan Said Halim Paşa'nın mezarı

  Osmanlı Devleti 1914 yılında tarafsızlığının ihlal edilmesi nedeni ile I. Dünya Savaşı'na katıldı. Bu süreçte Almanya sefiri Baron Wangenheim ile Yeniköy'de Said Halim Paşa Yalısı'nda ittifak anlaşması imza edildi. 1915'te Hariciye Nazırlığı'ndan, 3 Şubat 1917'de Sadrazamlıktan çekildi (yerine Talat Paşa geçti).

  Mondros mütarekesinin imzalanmasından sonra Ermeni kırımında rol oynadığı suçlaması ile 10 Mart 1919'da tutuklandı ve 28 Mayısıs 1919'da önce Limni'ye ardından Malta'ya sürüldü. Ankara Hükûmeti'nin İngilizlerle yaptığı 23 Ekim 1921 tarihli anlaşma gereğince serbest kaldığı 29 Nisan 1921'de İtalya'nın başkenti Roma'ya yerleşti.

  Öldürülmesi

  6 Aralık 1921 akşamı araba ile otelinin kapısına geldiği sırada Arşavir Şiragyan adlı bir Ermeni bir militanın silahlı saldırısına uğrayarak hayatını kaybetti.

  Cinayet günü katil tarafından anlatılanlara göre Said Halim Paşa kahvaltıdan sonra dostu Azmi Bey ile Capitol’deki müzeleri ziyaret ettikten sonra Guglielmo Fiori’nin idaresindeki arabayla eve döndü. Eve döndüğünde saat 17.35'ti. Azmi Bey ödemeyi yaparken kısa boylu, tıknaz, koyu renk giyinmiş biri arabaya yöneldi ve Said Halim Paşayı alnından tek el ateş ederek vurdu. Kovalamaca sonrası katil kaçarken hastaneye kaldırılan eski paşanın vefat ettiği öğrenildi.

  Naaşı İstanbul'a getirildi, Yeniköy'deki yalısından alınarak 20 Ocak 1922 günü büyük bir törenle II. Mahmut Türbesi'nin bahçesine, babası Halim Paşa'nın yanına defnedildi.

  Galatasaray Spor Kulübü ile ilişkisi

  Tevfik Fikret'in ardından Galatasaray Spor Kulübü'nün hâmi Başkanlığını üstlenmiş, savaş şartlarında kulübün zarar görmemesini sağlamıştır.

  Yayınlanmış Eserleri

• Buhranlarımız ve Son Eserleri İz Yayıncılık
• Buhran-ı ictimaimiz- Kubbealtı Sahaf
• Said Halim Paşa - Bütün Eserleri Anka Yayınları 

• İlgili eserler

• Ahmet Şeyhun. Said Halim Pasha: Ottoman Statesman and Islamist Thinker (1865-1921) 
• Ahmet Şeyhun. Said Halim Paşa: Osmanlı Devlet Adamı ve İslamcı Düşünür (1865-1921) 
• M. Cengiz Yıldız, Said Halim Paşa’da Batılılaşma, İslamcılık ve Milliyetçilik (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyoloj;
• M. Cengiz Yıldız, "Osmanlı'nın Son Dönemindeki Üç Düşünce Akımının Sosyolojik Analizi: Batılılaşma, İslamcılık ve Milliyetçilik", Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı: 7, 1995.
• M. Cengiz Yıldız, "Said Halim Paşa'da Üç Tarz-ı Siyaset: Batılılaşma, İslamcılık ve Milliyetçlik", TYB Akademi 
• 1911 - Müfide İlhan, Türk öğretmen ve siyasetçi (ö. 1996)
• 1929 - Belkıs Dilligil, Türk tiyatro ve sinema oyuncusu (ö. 1995)
• 1940 - Saparmurat Niyazov, Türkmenistan Devlet Başkanı (ö. 2006)
• 1950 - Vecdi Sayar, Türk sinema eleştirmeni
• 1952 - Danilo Türk, akademisyen, Slovenya'nın 3. cumhurbaşkanı
• 2005 - Mina Demirtaş, Türk aktris

Ölümler

• 197 - Clodius Albinus, Roma Azizi (d. 150)
• 1123 - İrini Dukena, Bizans İmparatoru I. Aleksios'un karısı (d. 1066)
• 1709 - Tokugawa Tsunayoshi, Tokugawa Hanedanlığı'nın 5. şogunu (d. 1646)
• 1938 - Sabri Toprak, Türk siyasetçi, eski Tarım Bakanı ve Manisa Milletvekili (d. 1877)
• 1956 - Mithat Şükrü Bleda, Türk siyasetçi ve İttihat ve Terakki Partisi'nin son Genel Sekreteri (d. 1872)
• 1962 - Georgios Papanikolaou, Yunan patolog ve Pap smear testini keşfeden (d. 1883)
• 1972 - Ulaş Bardakçı, Türk devrimci ve THKP/C'nin kurucularından (d. 1947)
• 1987 - Yurdaer Doğulu, Türk müzisyen (d. 1941)
• 1993 - Yaman Okay, Türk tiyatro ve sinema oyuncusu (d. 1951)
• 2009 - Ayhan Aydan, Türk opera sanatçısı (Adnan Menderes ile yaşadığı yasak aşkla gündeme gelen) (d. 1924)
• 2018 - Engin Geçtan, Türk psikiyatrist ve yazar (d. 1932)
• 2019 - Fikret Ünlü, Türk siyasetçi (d. 1943)
• 2025 - Ali Doğan, Türk siyasetçi (d. 1947)
• Erzincan'ın Çayırlı ilçesinin Rus ve Ermeni işgalinden kurtuluşu (1918)

Wikipedia.org