2 Eylül Tarihte Bugün Miladi takvime göre yılın 245. günü
Olaylar
- MÖ 31 - Roma İç Savaşı sırasında Caesar Divi Filius Augustus ve Marcus Vipsanius Agrippa'nın komuta ettiği Roma donanması, Mısır Kraliçesi Kleopatra VII ile ittifak kuran Marcus Antonius'u Yunanistan'ın batı kıyısındaki Aktium Muharebesi'nde yendi.
- 1595 - Osmanlı Devleti, bir aydır kuşatma altında olan Estergon Kalesi'ni teslim etmek zorunda kaldı.
- 1633 - Büyük İstanbul yangını başladı. Cibali'de çıkan yangında 20 binden fazla bina kül oldu. Kâtip Çelebi'ye göre, şehrin beşte biri yandı.
- 1666 - Büyük Londra Yangını başladı ve üç gün sürdü; 13.200 ev ve 87 kilise kül oldu.
- 1826 - Osmanlı İmparatorluğu'nda Zabıta Teşkilâtı kuruldu.
- 1922 - Türk Kurtuluş Savaşı: Türk Silahlı Kuvvetleri, Yunanistan hakimiyeti altındaki Eskişehir'i aldı.
- 1925 - Tekke ve zaviyelerin kapatılmasına ve memurların şapka giymesine karar verildi.
- 1929 - Cumhuriyet gazetesinin düzenlediği ilk güzellik yarışmasında Feriha Tevfik Hanım, "Türkiye Güzeli" seçildi. Feriha Tevfik, sinema ve tiyatro oyuncusu oldu.
- 1938 - Hatay Millet Meclisi açıldı. Tayfur Sökmen Devlet Başkanı seçildi.
- 1945 - Vietnam, Fransa'dan bağımsızlığını ilan etti.
- 1969 - ABD'deki ilk ATM cihazı Rockville Centre-New York'ta kuruldu.
- 1993 - Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) kuruldu.
- 1994 - Uluslararası Olimpiyat Komitesi, halterci Naim Süleymanoğlu'na "Yüzyılın En Güçlü Sporcusu Ödülü" verdi.
- 2011 - Türkiye, BM'nin Mavi Marmara Raporunu açıklaması üzerine, İsrail'e karşı 5 maddelik yaptırım kararı aldı.
Doğumlar
- 1778 - Louis Bonaparte, I. Napolyon'un hayatta kalan üçüncü erkek kardeşi, 1806-1810 arasında Hollanda kralı (ö. 1846)
- 1812 - William Fox, Yeni Zelandalı siyasetçi ve Yeni Zelanda'da dört dönem Başbakanlık yapan devlet adamı (ö. 1893)
- 1916 - Lütfi Ömer Akad, Türk yönetmen (ö. 2011)
- 1918 - Tarık Buğra, Türk roman, hikâye, oyun yazarı ve gazeteci (ö. 1994)
- 1927 - İshak Alaton, Türk iş insanı ve Alarko Holding'in kurucusu (ö. 2016)
- 1932 - Melih Ziya Sezer, Türk eczacı (ö. 2022)
- 1934 - Cengiz Topel, Türk pilot yüzbaşı (ö. 1964)
-
Cengiz Topel
Pilot Yüzbaşı Cengiz Topel'in Eskişehir'deki heykeli
Doğum 2 Eylül 1934
İzmit, Türkiye Ölüm 8 Ağustos 1964 (29 yaşında)
Lefkoşa, Kıbrıs Defin yeri Sakızağacı Hava Şehitliği, İstanbul, Türkiye Bağlılığı
Türkiye
Branşı
Türk Hava Kuvvetleri
Hizmet yılları
1955-1964
Rütbesi
Hava Pilot Yüzbaşı
Vikisöz'de Cengiz Topel ile ilgili sözleri bulabilirsiniz.
Cengiz Topel (2 Eylül 1934, İzmit - 8 Ağustos 1964, Lefkoşa), Türk pilot yüzbaşıdır.
1964 yılında Kıbrıs'ın Erenköy bölgesine yapılan hava operasyonunda ölen Topel, Türk Hava Kuvvetleri'nin Cumhuriyet tarihindeki ikinci savaş kaybıdır. Cumhuriyet tarihindeki ilk şehit pilot Muzaffer Erdönmez'dir, Kore Savaşında şehit olmuştur. Topel, Hava Kuvvetleri'ne ait dörtlü F-100 kolunun lideri olarak görevlendirilmiş, Gemikonağı Limanı'nda bulunan Rum gemisini bertaraf etmek üzere dalış yaptığı sırada yara alan uçağından paraşütle atladıktan sonra esir düşmüş ve işkence görerek öldürülmüştür. Türkiye'de adı birçok okul, mahalle, sokak ve caddeye verilerek yaşatılır.
Yaşamı
1934 yılında İzmit'te doğdu. Babası Trabzonlu (Çaykara) Tekel tütün eksperi Hakkı Bey, annesi Mebuse Hanım'dır. Dört çocuklu ailenin üçüncü çocuğudur.
Bandırma'da başladığı ilköğrenimine babasının tayin olduğu Gönen'de devam etti. 1943 yılında babasını kaybetti. Babasını kaybettikten sonra ailesi İstanbul'a yerleşti. Topel, Kadıköy İlkokulu'nda ilköğrenimini, Kadıköy Yeldeğirmeni Okulu'nda ortaöğrenimini tamamladı. Lise öğrenimine, Haydarpaşa Lisesi'nde başladıktan sonra Kuleli Askeri Lisesi'ne geçti. 1953 yılında askeri liseden mezun oldu ve Kara Harp Okulu'na girdi, 1955 yılında asteğmen rütbesi ile mezun oldu.
Kara Harp Okulu'ndan mezun olduğu yıl Türk pilotlarına NATO kapsamında verilen eğitimlere katılarak önce Gaziemir'de, daha sonra da Kanada'da eğitim gördü. Kanada'daki 20 aylık eğitimi sırasında lisan kursu, T-6 uçağı ile başlangıç pilotaj eğitimi, T-33 uçağı ile tekamül pilotaj eğitimi ve F-86 uçağı ile av eğitimi aldı. T-6 uçağı ile 181,35 saat, T-33 uçağı ile 83,15 saat ve F-86 uçağı ile 25 saat uçuş yaptı. 1957'de pilot brövesini taktı; Türkiye'ye dönerek Merzifon 5. Ana Jet Üs Komutanlığı'nda göreve başladı.
1961 yılında Eskişehir 1. Hava Ana Jet Üssü'ne atandı. 112. Filo Komutanlığında F-100 uçağında harekât yapabilecek yeteneklere sahip bir pilot olarak yetişti. 1963 yılında yüzbaşılığa terfi etti.
1964 hava operasyonu
Lefke Cengiz Topel Anıtı'nda bulunan heykeli.
8 Ağustos 1964 tarihinde Kıbrıs'taki Erenköy Direnişi'ne Türkiye'nin havadan müdahalesi sırasında Topel, Türk Hava Kuvvetleri'ne ait dörtlü F-100 kolunun lideri olarak görevlendirildi. Gemikonağı Limanı'nda bulunan Rum gemisini bertaraf etmek üzere dalış yaptığı sırada uçağı, uçaksavar ateşi ile yara aldı. Koltuğunu fırlatıp uçaktan paraşütle atlayarak Gaziveren, Elye ve Çamlıköy Türk yerleşim yerleri arasındaki Peristeronari adındaki (günümüzdeki adı Cengizköy) Rum köyü yakınına indi. Onu kurtarmak için bir girişim oldu ancak sonuçsuz kaldı. Türkiye, pilotunun geri verilmesini talep etti ve aksi takdirde intikam taarruzları yapacağını bildirdi.
Paraşütle inişinden sonra Topel'in başına gelenler konusunda çeşitli varsayımlar vardır. Bir varsayıma göre yakalanıp Güzelyurt'a götürülmüş, Güzelyurt girişinde dipçik darbeleri ile konuşturulamayınca üzerine ateş edilip yaralanmış ve Lefkoşa Rum Hastanesi'ne kaldırılmıştır. Bir başka varsayıma göre ise Güzelyurt Rum Hastanesi'nde gözaltına alınmış, bilgi vermesi ve radyodan Türkiye aleyhine konuşması için işkence görmüş; ölümünün ardından naaşı Lefkoşa Rum Hastanesi'ne götürülmüştür. Ölümü, Rumlar tarafından radyo yolu ile duyuruldu. Açıklamaya göre Topel, 9 Ağustos'ta ölmüştü.
Türkiye'nin ısrarlı girişimleri sonucu 11 Ağustos 1964'te Lefkoşa Rum Hastanesi'nden alınarak Lefkoşa Genel Hastanesi'ne getirilen ve otopsi yapılan naaşı 12 Ağustos 1964 tarihinde Türkiye'ye getirildi. Kıbrıs'ta, Adana'da, Ankara ve İstanbul'da yapılan törenlerden sonra 14 Ağustos 1964 tarihinde Edirnekapı'daki Sakızağacı Hava Şehitliği'nde toprağa verildi.
İstanbul Harbiye Askeri Müzesi'nde sergilenen Cengiz Topel'e ait kişisel eşyalar
Topel, Kıbrıs'taki ilk Türk hava harp kaybı ve Türkiye'nin Cumhuriyet tarihindeki ilk kaybı olarak anılır.
-
- 1945 - Nedim Doğan, Türk tiyatro, sinema, dizi oyuncusu ve senarist (ö. 2010)
- 1952 - Salih Memecan, Türk karikatürist
- 1973 - Hande Ataizi, Türk oyuncu ve sunucu
- 1974 - Pınar Altuğ, Türk dizi film oyuncusu, sunucu ve eski model
- 1975 - Defne Joy Foster, Türk oyuncu, sunucu ve DJ (ö. 2011)
- 1977 - Erhan Çelik, Türk haber sunucusu
- 1981 - Ferhat Çerçi, Türk-Alman futbolcu
- 1986 - Gonca Vuslateri, Türk aktris
- 1987 - Tuğba Yurt, Türk pop müzik şarkıcısı
- 1995 - Ömer Yıldız, Türk futbolcu
- 1995 - İbrahim Demir, Türk futbolcu
- 1996 - Ege Arar, Türk milli basketbolcu
- 1997 - Kemal İşlemek, Türk futbolcu
- 1998 - Devrim Özkan, Türk oyuncu
Ölümler
- 421 - III. Constantius, Roma İmparatoru (d. ?)
- 449 - Simeon Stylites, Hristiyan Süryani asketik aziz (d. 390)
- 1106 - Yusuf bin Taşfin, Murabıt hükümdarı (d. 1009)
- 1274 - Prens Munetaka, Kamakura şogunluğunun altıncı şogunu (d. 1242)
- 1651 - Kösem Sultan, Osmanlı Saltanat Naibesi ve Valide Sultan (d. 1590)
- 1686 - Arnavut Abdurrahman Abdi Paşa, Osmanlı asker ve devlet adamı (d. 1616)
- 1820 - Jiaqing, Çin'in Qing Hanedanı'nın yedinci imparatoru (d. 1760)
- 1898 - Wilford Woodruff, İsa Mesih'in Son Zaman Azizler Kilisesi'nin 4. başkanı (d. 1807)
- 1949 - Cemil Bilsel, Türk hukukçu, siyasetçi ve akademisyen (d. 1879)
- 1963 - Fazlullah Zahidi, İranlı eski general ve devlet adamı (d. 1897)
- 1968 - Sabiha Sertel, Türk gazeteci ve yazar (d. 1895)
- 1973 - J.R.R. Tolkien, İngiliz yazar (d. 1892)
- 1973 - Şirali Müslümov, Azeri çiftçi, dünyanın en yaşlı insanı olduğu iddia edilmekte (d. 1805)
- 1983 - Feri Cansel, Türk sinema oyuncusu (d. 1944)
- 1994 - Orhan Ete, Türk iş insanı, söz yazarı ve şair (d. 1930)
- 1995 - Hıfzı Oğuz Bekata, Türk siyasetçi, avukat ve gazeteci (d. 1911)
- 2016 - İslam Kerimov, Özbekistan Devlet Başkanı (d. 1938)
- 2016 - İhsan Sıtkı Yener, Türk öğretmen ve eğitimci (F klavyenin mucidi) (d. 1925)
- 2017 - Xiang Shouzhi, Çinli general ve devrimci (d. 1917)
- 2021 - Aydın İbrahimov, Azerbaycan güreşçisi (d. 1938)
- 2024 - Kamuran Yarkın, Türk Sanat Müziği sanatçısı ve besteci. (d. 1938)
Tatiller ve özel günler
Yorumlar
Yorum Yap