4 Şubat Tarihte Bugün Miladi takvime göre yılın 35. günü

Olaylar

211 - Roma İmparatoru Septimius Severus öldü. İmparatorluk, kavgacı ve huysuzlukları ile bilinen iki oğluna kaldı: Caracalla ve Publius Septimius Geta.
1789 - George Washington, ABD'nin ilk Başkanı seçildi.
1792 - George Washington, ikinci dönemde yeniden ABD Başkanlığına seçildi.
1794 - Fransa, tüm sömürgelerinde köleliği yasakladı.
1902 - Paris'te, Birinci Jön Türk Kongresi yapıldı.
1917 - İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin önde gelen isimlerinden Talat Paşa, sadrazam oldu.
1923 - Lozan Konferansı, tarafların uzlaşamamaları nedeniyle kesildi.
1926 - İskilipli Mehmed Âtıf'ın idamı.
1936 - Radyum E sentetik olarak elde edilmiş ilk radyoaktif element oldu.
1947 - Hatay ilinde yeradlarının Türkçeleştirilmesine karar verildi.
1947 - Isparta Senirkent'te, Jandarmanın bazı vatandaşlara işkence yaptığı ortaya çıktı.
1957 - İlk nükleer denizaltı olan USS Nautilus (SSN-571), yüzeye hiç çıkmadan 60.000 deniz mili katederek, Jules Verne'in ünlü romanı "Denizler Altında Yirmi Bin Fersah"taki hayali Nautilus denizaltısının dayanıklılığı hayata geçirmiş oldu.
1964 - 20 Mayısıs 1963 ayaklanması sanıklarından Talat Aydemir, Fethi Gürcan, Osman Deniz ve Erol Dinçer'in ölüm cezaları, TBMM'nde onaylandı.
1974 - Türkiye Yazarlar Sendikası kuruldu.
1975 - Türkiye çapında 1,5 saat süreyle elektrik kesintisi uygulanmaya başlandı.
1980 - Ebu'l-Hasan Beni Sadr, İran'nin ilk Cumhurbaşkanı oldu.
2000 - Dışişleri Bakanı İsmail Cem, Yunanistan'a gitti. Cem, 40 yıl sonra Yunanistan'ı resmen ziyaret eden ilk Türk Dışişleri Bakanı oldu.
2004 - Facebook kuruldu.

Facebook

Türü Anonim şirket İşlem kodu NASDAQ: FB
NASDAQ-100 Component
S&P 500 Component Kuruluş tarihi 4 Şubat 2004 (21 yıl önce) Merkez Menlo Park, Kaliforniya, ABD Hizmet alanı Amerika Birleşik Devletleri (2004-05)
Dünya çapında (2005-günümüz) Girişimci(ler)

Mark Zuckerberg
Eduardo Saverin
Andrew McCollum
Dustin Moskovitz
Chris Hughes

Önemli kişiler Mark Zuckerberg
(Başkan ve CEO)
Sheryl Sandberg
(COO) Endüstri İnternet Gelir 70.697 milyar $ (2019) Faaliyet geliri 23.986 milyar $ (2019) Net gelir 18.485 milyar $ (2019) Toplam varlığı 133.376 milyar $ (2019) Toplam özkaynaklar 101.054 milyar $ (2019) Ebeveyni Meta, Inc. Yan kuruluşları Instagram
WhatsApp
Oculus VR
Threads Website facebook.com Yazılımı C++, PHP [2] ve D dili Tescil Gerekli Kullanıcılar

2.3 Milyar (Ocak 1, 2019) Diller Çok dilli (70) Mevcut durumu Aktif

Facebook, insanların başka insanlarla iletişim kurmasını ve bilgi alışverişi yapmasını amaçlayan bir sosyal ağ. 4 Şubat 2004 tarihinde Harvard Üniversitesi 2006 devresi öğrencisi Mark Zuckerberg tarafından kurulan Facebook, öncelikle Harvard öğrencileri için kurulmuştu. Daha sonra Boston civarındaki okulları da içine alan Facebook, iki ay içerisinde Ivy Ligi okullarının tamamını kapsadı. Uygulamanın ilk senesinde; Amerika Birleşik Devletleri'ndeki tüm okullar Facebook veritabanında mevcuttu. Üyeler önceleri sadece söz konusu okulun e-posta adresiyle (.edu,.ac.uk vb.) üye olabiliyordu. Daha sonrasında da ağ içine liseler ve bazı büyük şirketler de katıldı. 11 Eylül 2006 tarihinde ise Facebook tüm e-posta adreslerine, bazı yaş sınırlandırmalarıyla açıldı. Kullanıcılar diledikleri ağlara; liseleri, çalışma yerleri ya da yaşadığı yerler itibarıyla katılım gösterebilmektedirler. Ayrıca Facebook, dünyanın en fazla ziyaret edilen sitelerinden biridir. Google Play'de indirme sayısı 10 milyardan fazladır.

Tarihçe

2003 yılının sonlarına doğru Mark Zuckerberg tarafından yazılmaya başlanan Facebook'un ilk olarak amacı, Columbia Üniversitesi başta olmak üzere çeşitli Amerikan üniversitelerindeki öğrenciler arasındaki bağlantıyı güçlendirmekti. Üniversitelere yayılmaya başladıktan sonra finansman ve medya gibi noktalara odaklanılarak Facebook'un güçlendirilmesi amaçlandı. 2004 Nisan ayında Zuckerberg, Dustin Moskovitz ve Eduardo Saverin ile beraber TheFacebookLLC adı altında kurulan şirketle Facebook'a kurumsal bir kimlik kazandırdı. Peter Thiel tarafından Haziran 2004 tarihinde Facebook'a 500.000 dolar yatırım yapıldı. Bunu Mayısıs 2005 tarihinde Accel Partners tarafından yapılan 13 milyon dolarlık yatırımın izlemesiyle birlikte site Eylül 2006 tarihi itibarıyla e-posta doğrulaması şartıyla 13 yaş üstü herkesi üye olarak kabul etmeye başladı ve bugünkü halini aldı.

Genel bilgi

Alexa istatistiklerine göre Facebook, 31 Ağustos 2014 itibarıyla dünyanın en fazla ziyaret edilen 2. sitesidir. Bunun yanı sıra; Mısır'ın en fazla ziyaret edilen sitesi, Amerika Birleşik Devletleri, Avustralya, Türkiye, Panama ve Norveç'in 2. en fazla ziyaret edilen sitesi, Kanada, Güney Afrika, Birleşik Krallık ve İsveç'in 3. en fazla ziyaret edilen sitesi, 2012 yılı itibarıyla da dünya çapında en çok ziyaret edilen sitedir.

Facebook ismini "paper facebooks"tan alır. Bu form, Amerikan üniversitelerinde okulların öğrencilerine, öğretmenlerine ve çalışanlarına doldurttuğu, onları tanıtan bir formdur.

Facebook'un şu anda 1 milyar 350 milyon kullanıcısı bulunmaktadır.

Site, kullanıcılara ücretsizdir ve gelirini afişlerden, logo reklamlarından ve sponsor gruplarından almaktadır (Nisan 2006'da gelirlerin haftalık 1.5 milyon dolar olduğu öne sürülmüştür). Kullanıcılar profilleri fotoğrafları, ilgi alanları, gizli ya da açık mesajları ve arkadaş grupları sergilemektedir. Profillerin gösterimi sadece arkadaşlara görünecek şekilde veya belli ağların dışındakilere açık olmayacak şekilde sınırlandırılabilir. TechCrunch'a göre; ABD'deki üniversitelerdeki öğrencilerin %85'inin Facebook'ta bir hesabı bulunmakta ve bunların %60'ı her gün bağlanmaktadır. %85 her hafta, %93 her ay bağlananlar arasındadır. Facebook sözcüsü Chris Hughes ise kullanıcıların her gün ortalama 19 dakika Facebook'ta vakit geçirdiğini söylemektedir.

Facebook'un kurucusu, eski Harvard Üniversitesi öğrencisi Mark Zuckerberg.

13 Mart 2009 itibarıyla Facebook'un yeni arayüzü kullanılmaya başlamıştır. Ancak bu arayüz, kullanıcılar arasında ikilik yaratmıştır. Bazı kullanıcılar bu arayüzü çok başarılı bulurken, bazı kullanıcılar protesto etmektedir. Facebook yöneticileri ise bu yeni arayüz için ısrar etmektedirler.

Teknik açıdan ise Facebook, web otoriteleri tarafından en başarılı Web 2.0 uygulamalarından biri olarak gösterilmektedir.

2006 yılında MySpace'in News Corporation'a satılmasıyla Facebook'un da satılacağı söylentileri çıkmıştır. Zuckerberg ise Facebook'u satmak istemediğini belirtmiş ve söylentileri yalanlamıştır.

İlk teklifin Viacom tarafından 975 milyon dolar olduğu öne sürülürken; Eylül 2006'da Yahoo, 1 milyar dolar teklifte bulunmuştur. Ekim ayında ise; Google, YouTube'u satın aldıktan sonra, Facebook için 2,3 milyar dolar teklifte bulunmuştur.

Facebook yöneticilerinden Peter Thiel ise, Facebook'un iç değerinin 8 milyar dolar olduğunu ve proje gelirlerinin 2015 yılı için 1 milyar dolar olduğunu söylemiştir.

24 Ekim 2007'de Microsoft, Facebook'un %1,6'lık hissesini 240 milyon dolar ödeyerek satın almıştır. Google ve diğer şirketler de benzeri bir yöntemle Facebook hisselerine yönelmektedir.

2008 Ağustos'unda, Facebook'un aylık 100 milyon aktif kullanıcısı vardı. İnsanlar birbirini Facebook'a çağırdı ve bu sayı 7 ayda iki katına çıktı. 2009 Nisan ayında ise bu sosyal ağın ulaştığı insan sayısı 200 milyondu. 2009 Temmuz'unda ise 4 aydan kısa bir sürede Facebook kullanıcı sayısı 50 milyon daha artarak 250 milyona ulaşmıştır.

23 Temmuz 2009'da başlayan bir uygulamayla Facebook'a, Yahoo sitesi içerisinden ulaşma imkânı getirilmiştir.

Facebook'un ağırlıklı olarak mavi olmasının nedeni ise kurucusu Mark Zuckerberg'in renk körü olmasıdır.

Site fonksiyonları

Fotoğraflar

Fotoğraflar uygulaması ile kullanıcılar kendi aralarında fotoğraflarını, kendilerini ve arkadaşlarını da üzerine etiketleyerek sunabilmektedir. Bazı gizlilik sorunları nedeniyle facebook, fotoğrafların görüntülenmeleri üzerinde bazı sınırlamalar koymuştur. Ağustos 2007 itibarıyla Facebook'ta 31.31 milyar fotoğraf bulunmaktadır, bu da kişi başı 31 fotoğrafa denk gelmektedir. Fotoğraflar herkes tarafından görülebilir, ancak gerekli ayarlamalar yapıldığı takdirde hiçbir kullanıcı tarafından da görülmeyebilir.

Armağanlar

Armağanlar, Facebook'un Şubat 2007 tarihinde yaptığı bir uygulamadır. Kullanıcılar birbirlerine küçük ikonlardan oluşan hediyeler gönderebilmektedir. Bu ikonlar Apple tasarımcısı Susan Kare tarafından tasarlanmaktadır ve kullanıcılar bu hediyeleri gizli ya da açıkça vermektedir. Kullanıcılar isterse "hediyeler" kutusunu profillerinde de gösterebilir. Kullanıcılar hesaplarının açılmasıyla ücretsiz bir hediye verme hakkına sahiptir; bundan sonraki hediyeler ise 1 dolar ile ücretlendirilmektedir. Hediyelerin %50'si Sevgililer Günü'nde verilmektedir.

Bunun yanı sıra, Zachary Allia tarafından geliştirilen "Free Gifts" uygulaması gibi uygulamalarla, ücretsiz olarak da hediye gönderilebilmektedir.

Pazar Yeri

Mayısıs 2007 itibarıyla; Facebook Marketplace (Facebook Pazar Yeri) uygulamasıyla; satılık eşyalar, kiralık/satılık ev, işler ve diğerleri olmak üzere bir market ortamı yaratmış ve burada kullanıcıların birbirleriyle alışveriş yapmasını sağlamıştır. Bu hizmeti kullanmak ücretsizdir. Bu hizmetten özellikle üniversite öğrencileri yararlanmaktadırlar. Birçok öğrenci kitap ve okul eşyalarını Facebook aracılığıyla satmaktadırlar. Ayrıca kiralık daireler ve evler de Facebook aracılığıyla markete konulabilmektedir.

Dürtmeler

Pokes (Dürtmeler) uygulaması ile bir kullanıcının diğer bir kullanıcıyı dürterek diyalog kurmasını sağlamaktadır. Değişik türde dürtüler için X Me ve SuperPoke gibi Facebook eklentileri de bulunmaktadır. Bu uygulamalar, dürtme işlemini değişik varyasyonlarda yapılmasını sağlamaktadır.

Etkinlikler

Etkinlikler uygulaması ise; kullanıcıların arkadaşlarını belli buluşma oluşturabilir ve diğer kullanıcılar da bu etkinlikler için RSVP'lerini bildirebilirler.

Video

Facebook'un video uygulaması ise; kullanıcıların birbirlerine YouTube ve benzeri sitelerdeki videoları göndermelerinin yanı sıra; özel mesajlar da dahil olmak üzere video kamerasıyla görüntü kaydederek bunu mesaj olarak göndermesini sağlamıştır. Ayrıca 2015'ten itibaren videolar Pop-Out şeklinde izlenebilir hale getirilmiştir.

Uygulamalar

24 Mayısıs 2007 itibarıyla Facebook, Facebook Platform adını verdiği altyapısı ile geliştiricilerin Facebook ile etkileşimli uygulamalar yaratmasına olanak sağlamıştır. Uygulamalar, Facebook API 7 Ekim 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ile kolayca geliştirilebilir. 11 Ekim 2007 itibarıyla Facebook'ta 5500'ün üzerinde uygulama mevcuttur.

Yabancı dil seçeneği

30 Ağustos 2008 tarihinden itibaren çeviri uygulaması ile mevcut olan diğer diller Almanca, Çekçe, Basitleştirilmiş Çince, Geleneksel Çince, Hong Kong Çincesi, Danca, Fince, Fransızca, Galce, Felemenkçe, İspanyolca, İsveççe, İtalyanca, Japonca, Katalanca, Korece, Lehçe, Bokmål Norveççesi, Brezilya Portekizcesi, Türkçe, Kürtçe ve Rusça.

Ayrıca her sene 19 Eylül'de kutlanan "Uluslararası Korsan Gibi Konuş Günü"nü kutlamak için 19 Eylül 2008'de Korsan İngilizcesi seçeneği de mevcut oldu.

9 Ekim 2008'de beta halinde Galiçyaca, Macarca, Nyorsk Norveççesi, Rumence, Slovence ve Tayca sürümleri mevcut oldu.
4 Eylül 2009'da beta halinde Arnavutça sürümü eklendi.
2 Ekim 2009'da Azerice sürümü eklendi.
24 Aralık 2009'da tam sürüm halinde Kürtçe sürümü eklendi.

Messenger

Ana madde: Facebook Messenger

Facebook'un iOS, Android ve Windows Phone platformları için geliştirdiği Messenger uygulaması, Facebook kullanıcıları için tüm medya biçimlerinde sohbet ve paylaşım yapma olanağı sunmaktadır. Facebook Messenger'a sayfa sahipleri sohbet botu ekleyebilmektedir. Sohbet botu satın alma, otomatik cevap gibi işleri yapabilmektedir.

Facebook Logo

Yönetim

Şirketin Kaliforniya'daki merkez ofisi

Mark Zuckerberg Kurucu ve CEO
Dustin Moskovitz Kurucu Yardımcısı ve Mühendislikten Sorumlu Başkan Yardımcısı
Sheryl Sandberg COO
Owen Van Natta Finanstan Sorumlu Müdür (CFO), Operasyon
Matt Kohler Başkan Yardımcısı - Strateji ve İşletme Operasyonu
Chris Hughes Kurucu Yardımcısı
Peter Thiel Yatırımcı
Chamath Palihapitiya Başkan Yardımcısı - Pazarlama ve Operasyonlar
Gideon Yu Finanstan Sorumlu Müdür
Li Ka-shing Yatırımcı
Marc Samwer Yatırımcı
Alexander Samwer Yatırımcı
Eduardo Saverin Kurucu Üye

İstatistikler

Facebook'un kullanıcı sayısı Ekim 2012 itibarıyla tüm dünyada 1 milyarı aşmıştır. Artış hâlen devam etmektedir. Aşağıda 2015 yılının Mart ayı itibarıyla farklı ülkelerde Facebook kullanıcı sayısı istatistiği bulunmaktadır.

Ülkelere göre en popüler sosyal ağ siteleri (2019)

Facebook

VKontakte

QZone

Odnoklassniki

Instagram

Veri yok

Ülke Kullanıcı sayısı ABD 188.000.000 Hindistan 122.000.000 Brezilya 98.000.000 Endonezya 72.000.000 Meksika 58.000.000 Filipinler 42.000.000 Türkiye 40.000.000 Birleşik Krallık 38.000.000 Tayland 34.000.000 Fransa 30.000.000 Almanya 28.000.000 İtalya 28.000.000 Vietnam 28.000.000 Arjantin 26.000.000 Mısır 24.000.000 Japonya 24.000.000 Kolombiya 22.000.000 İspanya 22.000.000 Kanada 20.000.000 Pakistan 19.000.000 Malezya 16.800.000 Tayvan 16.200.000 Peru 14.600.000 Avustralya 13.800.000 Polonya 13.200.000 Venezuela 11.800.000 Güney Afrika 11.800.000 Şili 10.800.000 Rusya 10.200.000 Suudi Arabistan 9.600.000 Hollanda 9.400.000

2005 - Ukrayna'da yakalanan Bahçelievler katliamı sanıklarından Haluk Kırcı, Türkiye'ye iade edildi.
2020 - Van çığ faciası: Van, Bahçesaray'da çığ altında kalan vatandaşları kurtarmaya giden askerler ve kurtarma ekipleri de üzerlerine düşen çığın altında kaldı. Olayda 41 kişi öldü, 75 kişi yaralandı.
2023 - Casus balon krizi. ABD ordusu, Çin'e ait olan casus balonu füzeyle vurarak düşürdü.

Doğumlar

1494 - Jean de Valette, Hospitalier Şövalyeleri tarikatın kahramanlarından biri (ö. 1568)
1573 - György Káldi, Macar Cizvit din adamı (ö. 1634)
1696 - Marco Foscarini, Venedik Cumhuriyeti'nin 117'nci dükü (ö. 1763)
1885 - Hamâmîzâde İhsan Bey, Türk şair ve fıkra yazarı (ö. 1948)
1921 - Neslişah Sultan, son Osmanlı Padişahı Sultan Vahdettin'in ve son halife Abdülmecid'in torunu (ö. 2012)
1923 - Donald Nicol, İngiliz tarihçi ve Bizantolog (ö. 2003)
1928 - Kim Yong-nam, Kuzey Koreli siyasetçi, (ö. 2025)
1941 - Bedia Akartürk, Türk Halk Müziği sanatçısı
1945 - Ümran Baradan, Türk resim ve seramik sanatçısı (ö. 2011)
1957 - Metin Belgin, Türk oyuncu, yönetmen ve senarist
1972 - Ahmet Metin Genç, Türk siyasetçi
1973 - Aykan İlkan, Türk müzisyen ve baterist
1975 - Atilla Taş, Türk şarkıcı ve köşe yazarı
1978 - Ömer Onan, Türk basketbolcu
1992 - Hamza Yazıcı, Türk oyuncu

Ölümler

211 - Septimius Severus, Roma İmparatoru (d. 145)
708 - Sisinnius, 15 Ocak 708'den ölümüne kadar Papa (d. 650)
1843 - Teodoros Kolokotronis, Yunan mareşali (d. 1770)
1871 - Şeyh Şamil, Kuzey Kafkasya halklarının Avar kökenli politik ve dini önderi (d. 1797)
Şeyh Şamil
1859'da Şamil
Çeçenistan ve Dağıstan İmamı Hüküm süresi 1834-1859 Önce gelen Hamzat Bey Sonra gelen Rus İmparatorluğu tarafından devrildi Doğum 26 Haziran 1797
Gimri, Dağıstan, Avar Hanlığı Ölüm 4 Şubat 1871 (73 yaşında)
Medine, Habeş, Osmanlı İmparatorluğu Defin Baki Mezarlığı, Medine Babası Dengau Dini Sünni İslam İmza
Şeyh Şamil (26 Haziran 1797, Gimri - 4 Şubat 1871, Medine), Kuzey Kafkasya halklarının siyasi ve dinî önderi, Kuzey Azerbaycan, Dağıstan, Çeçenistan ve Çerkesya'nın üçüncü imamı olan imam ve askerdir. Kafkasya'nın bağımsızlığı için mücadele etmiş olan Şeyh Şamil, Müslüman nüfusa sahip ülkelerde ün sahibidir. Ruslara karşı kazandığı zaferlerden ötürü "Kafkas Kartalı" ve "Rusya'nın Kâbusu" gibi isimlerle anılır. Hamzat Bey'den sonra Kafkasya'daki direnişçilerin komutanıdır ve aynı zamanda Nakşibendi şeyhlerinden Seyyid Cemaleddin Kumuki'nin halifelerindendir. Yirmi beş yıl sürdürdüğü savaş ile onu izleyenlerin benimsemiş oldukları İslam ve tasavvuf inancı, günümüzde Kafkas halkları arasında oldukça yaygındır.

Hayatı

Dağıstan'ın Gimri köyünde 26 Haziran 1797 tarihinde dünyaya geldi. Bir görüşe göre Avar kökenlidir. Babası Avarlardan Muhammed, annesi Avar beylerinden Pîr Budak'ın kızı Bahu Mesedu'dur. Diğer görüşe göre ise Baba tarafından Kumuk kökenlidir.Avar Asıllı Devlet Adamı ve Tarihçi Ramazan Abdulatipov ise annesinin kökeninin Mantaşhilal adlı Kumuk sülalesine mensup olduğunu belirtmiştir. Rus Yazar Verderevsky'ye göre Şamil kendisini "Tatar" olarak adlandırıyordu: Rus Devrimi öncesi kaynaklarda Kumuklar “Tatarlar” adı altında biliniyordu.

“Kendimi güçlü hükümdarlarla karşılaştırmaya cesaret edemiyorum: Ben basit bir Tatarım, Şamil; ama toprağım, ormanlarım ve boğazlarım beni birçok hükümdardan daha güçlü kılıyor".

Ailede hem Kumuk hem de Avar dilleri konuşuluyordu.

Doğduğunda kendisine dedesi Ali'nin adı verildi. Ancak sürekli hasta olması nedeniyle ad değiştirmenin iyi geleceğine dair geleneksel inancın etkisiyle ailesi adını Şâmil (Şâmûîl, Şemûîl) olarak değiştirdi. Ardından arkadaşı Molla Muhammed ile birlikte Harakinili Said ve ileride kayınpederi olacak olan Nakşibendi şeyhi Cemâleddin Gazi Kumukî'den dinî ilimleri tahsil etti ve yirmi yaşlarında ileri bir seviyeye ulaştı.

On beş yaşında at binmeye ve kılıç kullanmaya başlamıştır. Yirmi yaşında çoğu spor dalında yetenek sahibi biri hale gelmiştir. Ayrıca Nakşibendi tarikatında aldığı bu eğitim onda Rusların; Kafkasya'da ortadan kaldırmak istediği İslamiyet'i, tekrar canlandırmak ve yaymak için uğraşmasına, özgürlük, direniş ve İslam Birliği gibi bazı düşüncelerin gelişmesini sağlamıştır. Rus İmparatorluğu'na karşı Dağıstan'da başlattığı savaşını Çeçenistan'da sürdürmüştür. Savaş, Kuzeybatı Kafkasya'da devam eden Rus-Çerkes Savaşı ile birleşmiştir. 1848 yılında Şamil, Çerkesya'ya komutanı Naib Muhammed Emin'i gönderdi.

Sürgün günleri

Şeyh Şamil Ruslarla dağ başında (1800 yıllar)

Dönemin güçlü devletlerinden biri olan Rusya'nın engellemesiyle dost olan ülkelerden gelen yardımlar kesilince, Şeyh Şamil ülkesinin gücünün tükenişini görmüştür. 1859'un 6 Eylül'ünde 70 bin kişilik Rus ordusuna, yanında birkaç yüz kişi kalıncaya kadar direndikten sonra, savaşı sürdürmesinin tehlikeli olduğunu anlayan Şeyh Şamil, Çarlık yetkilileriyle müzakereler yaparak, silah bırakma yolunu seçti.

Rus Çarı II. Aleksandr, Şeyh Şamil'i sarayın kapısında son derece nazik karşıladı ve kılıcını almayarak kendisine olan hayranlığını dile getirdi.[18] Şeyh Şamil, bir ay kadar sarayda misafir edildikten sonra, saygın tutsak olarak esaret yıllarını geçireceği Kaluga'ya gönderildi. Sürgüne gittiği çeşitli Rus kentlerinde sempati toplayarak günlerini geçirdi.

Şeyh Şamil davasına sadık bir insan olarak yaşamıştır; bu uğurda annesi ile arasında geçen olay tarihe geçmiştir:

Savaş dönemlerinde halktan bazıları "Artık teslim olalım, anlaşma yapalım." diye söylenmeye başlamıştır. Bunun üzerine Şeyh Şamil teslim olmaktan bahsedene kırbaç cezası vermeyi uygun görmüştür. Bu durumdan çekinen halk çareyi Şeyh Şamil'in annesine gitmekte bulmuşlardır. Annesi Şeyh Şamil'e teslim olma teklifini sorunca Şeyh Şamil koymuş olduğu kanundan ödün vermemiştir. Cezayı yaşlı bir kadın çekemeyeceğinden, ceza oğluna intikal ettirilmiş böylece Şeyh Şamil kendini kırbaçlattırmıştır.

Vefatı

Sürgünde on yıl kadar geçirdikten sonra Çar, Şeyh Şamil'in hacca gitmesine izin verdi. Kendi isteği ile gönderildiği Kiev'den 31 Mayısıs 1869'da İstanbul'a gitti. Gittiği gün sadrazam ve şeyhülislam ile görüştü. Ardından 15 Ağustos 1869'da Dolmabahçe Sarayı'nda Padişah Abdülaziz ile görüştü. Padişah kendisine ve aile bireylerine maaş bağlattı. 15 Ocak 1870'te Abdülaziz'e veda ziyaretinde bulunmasının ardından yedi ay kaldığı İstanbul'dan 25 Ocak 1870'te hac vazifesini yerine getirmek için ayrıldı. Hac görevini yerine getirdikten sonra Şeyh Şamil, Şubat 1871'de Medine'de öldü. Şeyh Şamil, Medine'de bulunan Cennetü'l-Baki'ye defnedildi.

Lak kökenli müridi Muhammed Emin, başlangıçta Ruslara karşı önemli başarılar kazandıysa da 1859 yılında Şeyh Şamil'in silah bırakmasına rağmen Çerkesya'da mücadeleyi sürdürme kararını almasıyla tartışmalı bir liderlik yürüttü.[

Ailesi

Eşleri
Fatimat
Cevheret
Zahidet
Emine
Şovanat
Erkek çocukları
Gâzi Muhammed, (Osmanlı'nın hizmetine girerek 93 Harbi'nde Ruslara karşı savaşmıştır)
Muhammed Şâfiî (Rusların hizmetinde bulunarak orduda tuğgeneralliğe kadar yükselmiştir)
Ahmed Cemâleddin
Muhammed Sâid
Cemaleddin
Muhammed Kâmil (Osmanlı'nın hizmetine girerek general rütbesine kadar yükselmiştir)
Kız çocukları
Fatimat
Nafisat
Necabat
Bahu-Mesedu
Safiyat
1926 - İskilipli Mehmed Âtıf, Türk din adamı (d. 1875)
1960 - Bilecikli Uzun Ömer, Galata Köprüsü'nün 2,20 m boyuyla dev Millî Piyango satıcısı (d. 1922)
1982 - Rasim Adasal, Türk bilim insanı ve nöropsikiyatri profesörü (d. 1902)
2001 - Mahmud Esad Coşan, Türk akademisyen, yazar ve din adamı (d. 1938)
2006 - Oktay Sözbir, Türk tiyatro sanatçısı (d. 1943)
2020 - Tunca Yönder, Türk oyuncu, yapımcı ve yönetmen (d. 1938)
2021 - Hüner Coşkuner, Türk müziği şarkıcısı (d. 1963)
2022 - Üner Tan, Türk nörolog ve evrimsel biyolog (d. 1937)
2025 - IV. Ağa Han, Şiîliğin Nizârî İsmâil'îyye mezhebinin 49. İmamı (d. 1936)

His Highness

IV. Ağa Han

KBE CC PV NI NPk GCC GCIH GCL GCM

آقاخان چهارم

Doğum 13 Aralık 1936
Cenevre, İsviçre Ölüm 4 Şubat 2025
Lizbon, Portekiz Meslek İmâm (manevi lider)

Hayırsever

İş insanı Çocuk(lar) V. Ağa Han Ebeveyn(ler) Annesi - Joan Yarde-Buller Babası - Ali Han (1911 doğumlu) Aile Fâtımîler

IV. Ağa Han, asıl adı Kerim el-Hüseyin Şah, Kerim Ağa Han olarak da bilinir (13 Aralık 1936 - 4 Şubat 2025), Şiîliğin Nizârî-İsmailî mezhebinin kırk dokuzuncu imâmı.

IV. Ağa Han 1959 yılında Los Alamos Ulusal Laboratuvarı'nı ziyareti sırasında ilk nükleer bomba patlatılmasından arta kalan bir Trinititeyi hediye olarak alırken.

Kimliği

Ecdadı önce Haşhaşilere sonra da Alamut Devleti'nin gizlenen Nizârî imâmları vasıtasıyla Fâtımîler Halifeliği'nden Ebû Mansûr Nizâr el-Mustafâ li-Dîn’il-Lâh'a dayanır. Babası olan Cleope Teresa Magliano'nun oğlu Prens Ali (Aly Salomone) (13 Haziran 1911 - 13 Mayısıs 1960) Salman 15 Kasım 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Han'ın ilk eşi, III. Churston Baronu John Yarde-Buller ile Leinster Düşesi (Denise Orme) Jessica FitzGerald'ın kızları, Viskontes Camrose Joan Barbara Berry'den doğan ilk oğludur. 1957 tarihinde ölen dedesi III. Ağa Han'ın yerine Şiiliğin Nizârî İsmâilîyye mezhebinin Kırk Dokuzuncu İmâm-ı Zamanı ve "Alevî-Bâtınîlik âleminin Dâ’î-i Â'zamı" oldu. Kaçarlar Hanedanlığı'ndan "Feth Ali Şah" neslinden gelmesi nedeniyle İngiltere tarafından soyundan gelenlere ve çocuklarına 1938 yılında Prens/Prenses unvanları verildi.

Ayrıca bakınız: Fâtımîler Hâlifeliği, Alevî, Bâtınîlik, Nizârî, İsmâilîyye, Ebû Mansûr Nizâr el-Mustafâ li-Dîn’il-Lâh, III. Ağa Han ve Kaçarlar

Hayatı

Kerîm el-Hüseyinî IV. Ağa Han'ın babası, [[(1958 - 1960) yılları arasında]] [en] Pakistan'ın Birleşmiş Milletler Büyükelçiliği görevini de yürüten Prens Ali Salman Han [en] 1952 yılında, daha sonra kızları Yasemin'nin dinî konusunda çıkan anlaşmazlık nedeniyle ayrıldığı ikinci eşi Rita Hayworth ile birlikte.

"IV. Ağa Han" imamlığının ilk yılında dünyanın çeşitli yerlerine dağılmış olan mezhep üyelerini ziyarete başladı. Cemaatine, yerleştikleri ülkelerin vatandaşlığına geçmelerini ancak güçlük ve baskıyla karşılaştıkları ülkelerden de ayrılmalarını telkin etti.

Eğitimi

1959 yılında Harvard Üniversitesinden İslam Tarihi alanında lisans derecesi alarak mezun oldu.

Evlilikleri, boşanmaları ve çocukları

Ağa Han ilk evliliğini daha sonra Begüm Selime Ağa Han adını alan eski İngiliz manken Sarah ("Sally") Fransas Croker-Poole ile 22 Ekim 1969 (sivil) ve 28 Ekim 1969 (dinî) tarihlerinde, o zaman ikamet etmekte olduğu Paris'te gerçekleştirdi. Yirmi yıllık evlilikleri müddetince çiftin üç evladı dünyaya geldi. Daha pek fazla süre geçmeden babası Ali Han gibi o da eşinden ayrı bir yaşantı sürmeye başladı. Bu durum eşi Begüm Selime Hanım'ı bayağı mutsuz etti. 1984 yılına geldiklerinde Ağa Han ile Begüm Selime tamamen ayrı yaşamaya başladılar. Bununla birlikle evliliklerinin resmen boşanma ile neticelenmesi, Ağa Han'ın 20 Milyon £ ödemeyi kabullenmesiyle tam on bir sene sonra 1995 yılında gerçekleşti. Neticede Begüm Selime'ye hediye olarak aldığı mücevherleri ve meşhur Mavi Begüm Elmasını 17,5 Milyon £ karşılığı satma hakkını elde etti. Ağa Han ile Begüm Selime çiftinin bir kız iki erkek evladı oldu:

Prenses Zehra Ağa Han (18 Eylül 1970)
Prens Rahim Ağa Han (12 Ekim 1971)
Prens Hüseyin Ağa Han (10 Nisan 1974)

Ağa Han ikinci kez daha sonra Begüm Inaara Ağa Han adını alan Gabriele Prinzessin zu Leiningen ile Fransa'nın Gouvieux kentinin duvarlarla çevrili Aiglemont Şatosu'nda 30 Mayısıs 1998'de evlendi. Bununla beraber, evliliğin üzerinden altı yıl geçtikten sonra Begüm Inaara ile Ağa Han boşanmak üzere 8 Ekim 2004 tarihinde mahkemeye müracaat ettiler. 2011 Eylül ayında boşanmaları için Begüm Inaara'ya 50 Milyon £ ödenmesine karar verildi. Begüm Inaara'nın Ağa Han'ın bir hostes ile olan yaşantısını izlemek amacıyla özel bir dedektif kiraladığı da mahkemede açıklandı. Halen devam eden boşanma davası sürecinde 50 milyon £ tazminat Fransa mahkemesine Ağa Han tarafından ödenmekle birlikte, Begüm Inaara ile Ağa Han'ın evlilikleri yasal olarak devam etmektedir. Begüm Inaara ile Ağa Han'ın bir oğlu vardır:

Prens Aly Muhammad Ağa Han (7 Mart 2000)

Özel zevkleri

İş yaşamındaki becerisiyle de ün kazanan IV. Ağa Han, Sardinya Adası'ndaki Costa Esmeralda'nın (Zümrüt Kıyısı) bir tatil yöresi olarak gelişmesini sağlayan konsorsiyumu yönetti. İslam mimarisinin gelişmesi için özel bir çaba sarf eden IV. Ağa Han bu alanda Ağa Han Mimarlık Ödülü adında bir de teşvik programı yürütmektedir. Ayrıca ailesinin at yetiştiriciliği geleneğini de sürdürmektedir.

Şahsî serveti

Forbes dergisinin 2009 yılında açıkladığına göre yaklaşık olarak 900 Milyon $ olan servetiyle IV. Ağa Han dünyanın en zengin on kraliyet ailesinden birisidir.

IV. Ağa Han - Kerim el-Hüseyin Şah'ın soyağacı

Kerim el-Hüseyin Şah ecdâdı [en]

Kanada-Ottawa Vatandaşı IV. Ağa Han, 27 Şubat 2014 tarihinde Kanada Avam Kamarası'nda İlâhî ortaklık tesisi 1 Haziran 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. konusunda verdiği söylevden sonra Milletvekilleri tarafından ayakta alkışlanmıştı.

Unvan, şeref, fahri doktora ve ödülleri

Makale serilerinden

Bâtınîlik - İsmaililik

İmân (Bâtınîlik-İsmaililik)

İsmâ‘ilî İmâmet dizgeleri

İsmaililik - i'tikadı yapıtaşları

Yedi Esâs

Ehl-i Abâ ve İmâmet nesli

İsmaililik Tarihi

Önemli Dâîler

Nizârî-İsmaili Devleti ve Elemût – Belde’t-ûl’İkbâl

Şi‘î Mezhepler

Zeydilik
İmamiye
- İsnâaşeriyye (Câferîler · Galiyye (Hurûfî-Bektaşî · Nusayrî-Alavîyyeh) · Kızılbaş -Alevilik)
- Bâtınî - İsmâil’îyye (Türkistan Aleviliği · Yedicilik (el-İsmâʿîliyyet’ûl-Hâlisa · Karmat’îyye) · Galiyye (Keyyâl’îyye · Dûrz’îyye · Haşhaşiler) · Nizârî-İsmâ‘îlîler · Mustâ‘li-Tâyyîbîler)

Unvanları

1936–1957: Prens Kerim Ağa Han
1957 yılından itibaren: Ekselansları IV Ağa Han
1959 yılından itibaren: Majesteleri IV Ağa Han

Pakistan-Karaçi Ağa Han Üniversitesi'nde Ağa Han tarafından kurdurulan Müslüman Medeniyetleri Araştırma Enstitüsü içerisinde yer alan İsmaili-Araştırmalar Enstitüsü'nde görevli araştırmacılardan Ferhad Defteri'nin açıkladığına göre, Ağa (Osmanlı Devleti) ve Han (unvan) kelimelerinden oluşan Ağa Han unvanı I. Ağa Han'a henüz On Üç yaşındayken babasının öldürülmesinin hemen ardından verilmiş bir unvandı. Defteri'nin ek olarak yaptığı açıklamaya göre, daha sonra bu lakap onun soyundan gelen Nizârî İmamlarına miras olarak kaldı.Diğer taraftan bir adli dava esnasında III. Ağa Han, Ağa Han'ın bir unvan değil ama I. Ağa Han'a gençliğinde verilen takma bir isim olduğunu açıklamıştı.

Şerefleri

Bahreyn: Bahreyn Nişanı Birinci Sınıf Üyeliği (2003)
Kanada: Honorary Companion of the Kanada Nişanı (CC, 2005)
Kanada: Kanada Parlamentosu'na hitabeti (2014)
Komorlar: Yeşilay Nişanı Büyük Haçı (1966)
Fransa: Légion d'honneur Komutanı (1990)
Fransa: Order of Arts and Letters Komutanı (2010)
Fransa: Grand Mécène (Büyük Patron) ve Grand Donateur (Büyük Yardımsever), Paris (2009)
İran İran Şahı İmparatorluk Taç Nişanı Büyük Kordonu (1967)
İtalya: İtalyan Hükûmeti Hüner Nişanı Büyük Haç Şövalyesi. (Bu nişanı alan ilk Müslüman oldu.) (1977)
İtalya: Emek Hüner Nişanı Şövalyeliği (1988)
Fildişi Sahili: Büyük Haç Milli Nişanı (1965)
Kenya: Altın Yüreklik Nişanı Şefi (2007)
Madagaskar: Madagaskar Cumhuriyeti Büyük Nişanı Büyük Haçı (1966)
Mali: Mali Milli Nişanı Büyük Haçı (2008)
Moritanya: Milli Hüner Nişanı Komutanı (1960)
Fas: Taht Nişanı Büyük Kordonu (1986)
Pakistan: İmtiyaz Nişanı (NI, 1970)
Pakistan: Pakistan Nişanı (NPk, 1983)
Portekiz: Prens Henri Nişanı Büyük Haçı (GCIH, 1960)
Portekiz: Hüner Nişanı Büyük Haçı (GCM, 1998)
Portekiz: İsa Nişanı Büyük Haçı (GCC, 2005)
Senegal: Milli Arsan Nişanı Büyük Memuru (1982)
İspanya: Sivil Hüner Nişanı Büyük Haçı (1991)
Tacikistan: Arkadaşlık Nişanı Ödülü (1998)
Birleşik Krallık: Britanya İmparatorluk Nişanı Komutan Şövalyesi (KBE, 2003)
Yukarı Volta: Yukarı Volta Milli Nişanı Büyük Haçı (1965)
Zanzibar: Zanzibar Sultanlığı'nın Parıldayan Yıldızı Nişanı Büyük Haçı (1957)

Fahri doktoraları

Kanada: Fahri Hukuk Doktora - LL.D. derecesi, McGill University (1983)
Kanada: Fahri Hukuk Doktora - LL.D. derecesi, McMaster Üniversitesi (1987)
Kanada: Fahri Hukuk Doktora - LL.D. derecesi, Toronto Üniversitesi (2004)
Kanada: Fahri Hukuk Doktora - LL.D. derecesi, Alberta Üniversitesi (2009)
Kanada: Fahri Üniversite Doktoru derecesi, Ottawa Üniversitesi (2012)
Kanada: Mukaddes İlimler Fahri Doktora derecesi, Toronto Üniversitesi (2013)
Mısır: Fahri D.H.L. derecesi, Kahire Amerikan Üniversitesi (2006)
İrlanda: Fahri Hukuk Doktora - LL.D. derecesi, İrlanda Milli Üniversitesi (2008)
Kırgızistan: Osh Devlet Üniversitesi Fahri Profesörlüğü (2002)
Lübnan: Fahri D.H.L. derecesi, Beyrut Amerikan Üniversitesi (2005)
Mali: Fahri Hukuk Doktora, Sankore Üniversitesi (2008)
Pakistan: Fahri Hukuk Doktora - LL.D. derecesi, Peşaver Üniversitesi (1967)
Pakistan: Fahri Hukuk Doktora - LL.D. derecesi, Sindh Üniversitesi (1970)
Portekiz: Fahri Doktora, Évora Üniversitesi (2006)
Tacikistan: Fahri Hukuk Doktora - LL.D. derecesi, Khorugh Devlet Üniversitesi (1995)
Birleşik Krallık: Fahri Edebiyat Doktora derecesi, Londra Üniversitesi (1989)
Birleşik Krallık: Fahri Hukuk Doktora - LL.D. derecesi, Galler Üniversitesi (1993)
Birleşik Krallık: Fahri İlahiyat Doktora derecesi, University of Cambridge (2009)
ABD: Fahri Hukuk Doktora - LL.D. derecesi, Brown Üniversitesi (1996)
ABD: Fahri Hukuk Doktora - LL.D. derecesi, Harvard University (2008)

Ödülleri

Kanada: Ottawa Şehrinin Anahtarları (2005)
Kanada: Fahri Kanada Vatandaşlığı (2009)
Kanada: Altın Madalya, Kanada Kraliyet Mimarî Enstitüsü (2013)
Fransa: Gümüş Madalya, Académie d'Architecture (1991)
Fransa: Şeref Nişanı, Uluslararası Mimarlar Birliği (2001)
Fransa: Assosiye Yabancı Üye, Académie des Beaux-Arts (2008)
Fransa: Yılın Filantropik Girişimcisi, by Le Nouvel Economiste, Paris (2009)
Almanya: Die Quadriga Ödülü, (2005)
Almanya: Tutzing Evangelik Akademisi Hoşgörü Mükafatı (2006)
İtalya: [Arzachena Şehri Şeref Yurttaşı (Sardinya) (1962
İtalya: Altın Civa Ad Personam Ödülü (1982)
İrlanda: ITBA Özel Tanınma Ödülü, Kildare Kontu (2012)
Fildişi Sahili: Abidjan Hüryurttaşı ve Abidjan Şehrinin Anahtarları (1960)
Ürdün: Dünya'daki en etkili 500 Müslüman'dan biri, Kraliyet İslam Stratejik Araştırma Merkezi, (2009)
Ürdün: Dünya'daki en etkili 500 Müslüman'dan biri, Kraliyet İslam Stratejik Araştırma Merkezi, (2010)
Ürdün: Dünya'daki en etkili 500 Müslüman'dan biri, Kraliyet İslam Stratejik Araştırma Merkezi, (2011)
Ürdün: Dünya'daki en etkili 500 Müslüman'dan biri, Kraliyet İslam Stratejik Araştırma Merkezi, (2012)
Ürdün: Dünya'daki en etkili 500 Müslüman'dan biri, Kraliyet İslam Stratejik Araştırma Merkezi, (2013)
Kazakistan: Barış ve İlerleme Kazakistan Devlet Ödülü (2002)
Kazakistan: Kazakistan Şeref Eğitmeni (2008)
Kenya: Kisumu Şehri Şeref Yurttaşı (1981)
Madagaskar: Majunga Şehrinin Anahtarları (1966)
Mali: Timbuktu İslam Ümmeti Şehri Şeref Yurttaşı (2003)
Mali: Timbuktu Belediyesi Şeref Yurttaşı (2008)
Monako: "Deniz Şahsiyeti", Monako Prensi Albert tarafından. (1999)
Pakistan: Fahri Albaylık, Pakistan Ordusu Altıncı Alayı (1970)
Pakistan: Lahor Şeref Yurttaşı ve Lahor Şehrinin Anahtarları (1980)
Pakistan: Fahri Üyelik, Pakistan Tıp Teşkilatı, Sindh (1981)
Pakistan: Karaçi Şehrinin Anahtarları (1981)
Pakistan: Fahri Fellowship, Pakistan Operatör Hekim ve Fizik Tedavi Koleji (CPSP) (1985)
Portekiz: Lizbon Şehrinin Anahtarları (1996)
Portekiz: Beşerî Bilimler Sınıfı Yabancı Üyesi, Lisbon Bilim Academisi (2009)
Portekiz: Avrupa Konseyi 2013 Kuzey-Güney Mükafatı (2014)
Rusya: Rusya Müftüleri Konseyi Devlet Sektörü Başkanlığı tarafından Dünya'daki en etkili 15 Müslüman önderden birisi seçildi. (2012)
İskoçya: Andrew Carnegie Filantropi Madalyası (2005)
İspanya: Consejo Superior de los Colegios de Arquitectos de España Altın Madalyası.
İspanya: Granada Şeref Misafiri (1991)
İspanya: Granada Fahri Yurttaşı (1991)
İspanya: Granada Kenti Altın Madalyası (1998)
İspanya: Kraliyet Toledo Vakfı Ödülü (2006)
İsveç: Archon Ödülü, Uluslararası Hemşirecilik Şeref Topluluğu, Sigma Theta Tau Enternasyonal (2001)
Tanzanya: Darüsselam Fahri Yurttaşı (2005)
Birleşik Krallık: Uluslararası Altın Civa “AD PERSONAM” Ödülü (1982)
Birleşik Krallık: Fahri Fellowship, Royal Institute of British Architects (1991)
Birleşik Krallık: Andrew Carnegie Filantropi Madalyası (2005)
Birleşik Krallık: Onuncu Peter O'Sullivan Ödülü, Savoy, London (2006)
Birleşik Krallık: David Rockefeller Köprüleme Önderlik Mükafatı (2012)
ABD: Mimarîde Thomas Jefferson Anıtı Vakfı Madalyası, University of Virginia (1984)
ABD: Amerikan Mimarlar Enstitüsü'nin Enstitüsünün Şerefi (1984)
ABD: Amerikan Mimarlar Enstitüsü'nün Fahri Üyesi (1992)
ABD: Yabancı Şeref Üyesi, Amerikan Sanat ve Bilimler Akademisi (1996)
ABD: Hadrian Ödülü, Dünya Anıtlar Vakfı (1996)
ABD: Kültür ve Diplomasi hakkındaki Beyaz Saray Konferansında Panelist (2000)
ABD: Vincent Scully Mükafatı, (National Building Museum) (2005)
ABD: Austin Şehrinin Anahtarları (2008)
ABD: Şehircilik Geliştirilmesi Alanında İleri Görüşlü Liderlerlere verilen ULI J.C. Nichols Mükafatı, Los Angeles (2011)
ABD: Kaliforniya San Fransisko Üniversitesi Madalyası, Üniversitenin verdiği en yüksek şeref unvanı, San Francisco (2011)
ABD: Dünya'nın en güçlü 500 adamından birisi, Foreign Policy (2013)
Özbekistan: Semerkant Anahtarlarıyla birlikte kendisine sunulan Semerkant Şeref Yurttaşlığı unvanı. (1992)