10 Ağustos Tarihte Bugün Miladi takvime göre yılın 222. günü

Olaylar

MÖ 612 - Asur Kralı Sîn-şar-işkun öldürüldü. Ninova kenti yerle bir oldu.
Sîn-şar-işkun
- Asur Kralı
- Babil Kralı
- Evrenin Kralı
Sîn-şar-işkun'un, birincil düşmanı olan Babil'in Nabopolassar'ına yazdığı mektupta, onu Babil Kralı olarak tanıdığını ve krallığını korumasına izin verilmesi için yalvardığını belirtir. Mektubun gerçekliği tartışma konusudur.
Yeni Asur İmparatorluğu Kralı Hüküm süresi MÖ 627–612[2] Önce gelen Aššur-etil-ilāni Sonra gelen II. Aššur-uballiṭ
(Asur)
Nabopolassar
(Babil) Ölüm MÖ Ağustos 612
Ninova Eş(ler)i Ana-Tašmētum-taklāk (?) Çocuk(lar)ı II. Aššur-uballiṭ[4] (?) Hanedan Sargonid dynasty Babası Ashurbanipal Annesi Libbāli-šarrat
Sîn-şar-işkun (Akadca: 𒁹𒀭𒌍𒌋𒌋𒃻𒌦 Sîn-šar-iškun veya Sîn-šarru-iškun, "Sîn krallığı kurdu" anlamına gelir) Asur'un sondan bir önceki kralı ve kardeşi ve selefi Aššur-etil-ilāni'nin MÖ 627'de ölümünden MÖ 612'de Ninova'nın Düşüşü'nde kendi ölümüne kadar hüküm sürmüştür.

Kardeşinin yerine belirsiz ama çok da şiddetli olmayan koşullar altında tahta çıkan Sîn-şar-işkun, tahtı kendisi için gasp etmeye çalışan kardeşinin baş generallerinden biri olan Sîn-šumu-līšir'in isyanıyla karşı karşıya kalmıştır. Sîn-šumu-līšir nispeten çabuk bir şekilde yenilmiş olsa da, isyanının yol açtığı istikrarsızlık ve güneydeki Babil'de devam eden ara dönem (ne Sîn-şar-işkun ne de Sîn-şumu-lişir kendilerini resmen Babil kralı ilan etmemişti) bir araya gelince, kökeni belirsiz bir güneyli olan Nabopolassar'ın ayaklanıp Babil'de iktidarı ele geçirmesi mümkün kılmış olabilir. Sîn-şar-işkun'un yıllar boyunca tekrarlanan girişimlerine rağmen Nabopolassar'ı yenememesi, Nabopolassar'ın iktidarını sağlamlaştırmasına ve Yeni Babil İmparatorluğu'nu kurmasına olanak tanımış ve Asur egemenliğinin yüz yıldan fazla sürmesinin ardından Babil bağımsızlığını yeniden sağlamıştır.

Daha sonra Yeni Babil İmparatorluğu ve Siyaksares önderliğindeki yeni kurulan Med İmparatorluğu, Asur topraklarını işgal etmiştir. MÖ 614'te Medler, Asur İmparatorluğu'nun törensel ve dini merkezi olan Asur'u ele geçirip yağmaladılar ve MÖ 612'de birleşik orduları Asur başkenti Ninova'ya saldırdı, vahşice yağmaladı ve yerle bir etti. Sîn-şar-işkun'un akıbeti bilinmiyor ancak başkentini savunurken öldüğü varsayılıyor. Kendisinden sonra tahta muhtemelen oğlu olan II. Aşur-uballiṭ geçti ve Asur ordusunun geri kalanını Harran kentinde topladı.

Kral olduğu dönemde Asur'un feci şekilde yıkılmasına rağmen, Sîn-şar-işkun'un başarılı savaşçı-kral seleflerinden daha az yetenekli olduğunu düşündürecek hiçbir şey yoktur. Selefleriyle aynı taktikleri kullanmış ve güçlerini akılcı ve stratejik bir şekilde kullanmış, geleneksel Asur savaş tarzına tamamen uygun bir şekilde savaşmış gibi görünüyor. Asur'un sonunu hazırlayan şey, beş yüz yıldır işgal edilmeyen Asur toprakları için etkili bir savunma planının olmaması ve Asur'u basitçe fethetmekten ziyade onu tamamen yok etmeyi amaçlayan bir düşmanla karşı karşıya kalmak olabilir.
1543 - Osmanlı Orduları Estergon Kalesi'ni fethetti.
1876 - Padişah V. Murat akli dengesini yitirdiği gerekçesiyle tahttan indirildi.
V. Murad İslâm Halifesi
Emîrü'l-mü'minîn
İki Kutsal Caminin Hizmetkârı
25 Nisan 2013'te İngiliz müzayede evi Christie's London'da satılan V. Murad portresi
33. Osmanlı Padişahı Hüküm süresi 30 Mayısıs 1876 - 31 Ağustos 1876
(93 gün / 3 ay 3 gün) Önce gelen Abdülaziz Sonra gelen II. Abdülhamid Sadrazam Mütercim Mehmed Rüşdi Paşa 112. İslâm Halifesi Hüküm süresi 30 Mayısıs 1876 - 31 Ağustos 1876
(93 gün / 3 ay 3 gün) Önce gelen Abdülaziz Sonra gelen II. Abdülhamid Doğum 21 Eylül 1840
Çırağan Sarayı, İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu Ölüm 29 Ağustos 1904 (63 yaşında)
Çırağan Sarayı, İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu Defin 30 Ağustos 1904
Yeni Cami, İstanbul, Türkiye Eş(ler)i Elâru Mevhibe Başkadınefendi
Reftârıdil Kadınefendi
Şayân Kadınefendi
Meyliservet Kadınefendi
Nevdürr Hanım
Cevherriz Hanım Efendi
Remzşinas Hanım
Resan Hanım
Filizten Hanım Çocuk(lar)ı Mehmed Selahaddin Efendi
Şehzade Süleyman
Hatice Sultan
Şehzade Seyfeddin
Fehime Sultan
Fatma Sultan
Aliye Sultan Tam adı Murad bin Abdülmecid Hanedan Osmanlı Hanedanı Babası Abdülmecid Annesi Şevkefza Sultan Dini İslam İmza
V. Murad (Osmanlıca: مراد خامس, romanize: Murâd-ı Hâmis; 21 Eylül 1840, İstanbul - 29 Ağustos 1904, İstanbul), 33. Osmanlı padişahı ve 112. İslam halifesidir. 93 gün tahtta kalmıştır.

Babası, Padişah Abdülmecid, annesi Megrel asıllı Şevkefza Kadınefendi'dir. Önceki Osmanlı padişahı Abdülaziz'in yeğeni ve kendinden sonraki Osmanlı padişahları olan (sırasıyla) II. Abdülhamid, V. Mehmed ve Vahdettin'in ağabeyidir. Padişah Abdülaziz'in bir saray darbesi sonucu tahttan indirilişinden sonra onun yerine tahta geçmiş ve 93 gün boyunca tahtta kaldıktan sonra, akli dengesinin bozulduğu gerekçe gösterilerek 31 Ağustos 1876'da padişahlık makamından indirilmiştir.

Osmanlı tarihi boyunca en az süre yönetimde kalmış olan padişahtır. Tahttan indirildikten sonra birçok siyasi grup tarafından yeniden yönetime getirilmeye çalışılmış olmasına rağmen, bu girişimlerin hiçbiri başarılı olmamıştır.
1893 - Rudolf Diesel'in ilk dizel aracı kullanıma girdi.
Rudolf Diesel

Dizel motorun mucidi
Doğum 18 Mart 1858
Paris, Fransa Ölüm 29 Eylül 1913 (55 yaşında)
Manş Denizi İmza

Rudolf Christian Karl Diesel (18 Mart 1858, Paris - 29 Eylül 1913, Manş Denizi), dizel motorun mucidi Alman mühendisidir.

Buhar motorlarına uyguladığı birtakım mekanik değişiklikler sonrası, %10 performans kazancı sağladı. Bir gün Diesel bazı şeylerin normal olmadığını düşündü: kav parçalarını ufak bir cam tüpe koydu. Bir piston yardımı ile, havayı tüpe sıkıştırdı ve kavın yanmasını sağladı. Bu deney sonucu alınan başarılı sonuç, onu daha da hareketlendirmişti. 1885'te Paris'te bir laboratuvar açtı, 1892'de ilk patentini aldı. 1893'ün Ağustos ayında Almanya'nın Augsburg şehrine geldi, MAN A.G. (Maschinenfabrik Augsburg-Nürnberg)'de 3 metrelik demir silindirli, pistonlu bir düzenteker oluşturdu. Buhar motoru yavaş yavaş yerini termodinamik motora bırakmaya başlıyordu. Diesel buna Atmosferik Gaz Motoru adını verdi. 1896'da yeni motor sistemini gururla tanıttı. Teoride %75.6 fazla verim alınabilecekti, ancak tabii ki bu değere ulaşılamadı. Tek yanmalı motoru, geçmiş yüzyılın en heyecan veren buluşlarından biri olmuştu. Rudolf Diesel'in hayali, ana sanayi üreticileri ile bilgisini paylaşmaktı. Bu hayaline ulaşması fazla uzun sürmedi. Diesel'in motorlarına tüm dünyadan talep gelmeye başlamıştı. Onun motorları artık gemilerin, elektrik santrallerinin, pompaların ve rafinerilerin standart motorları haline gelmişti. 1908'de Diesel ve Saurer firmasından İsviçreli bir teknisyen 800 devir/dakika hızla çalışan motoru çalıştırdılar. Ancak otomobil endüstrisi Diesel'in motorlarına adapte olmakta zorlandığı için tercih edilmiyordu. MAN bu konuda ilk olarak 1924'te, ürettiği bir kamyonda direkt enjeksiyonlu dizel bir motoru kullanan ilk üretici oldu. Ardından Alman Benz & Cie. şirketi, bu motorları kullanmaya başladı. İlk dizel Mercedes-Benz 1936'da yollara çıktı.
1904 - Rus İmparatorluğu ve Japon savaş gemileri arasında Sarı Deniz Savaşı başladı.
1913 - II. Balkan Savaşı sona erdi: Bulgaristan, Romanya, Sırbistan, Karadağ ve Yunanistan arasında Bükreş Antlaşması imzalandı.
1915 - Anafartalar Zaferi ve Conk Bayırı Muharebesi: Albay Mustafa Kemal'in komutasındaki Türk askerlerinin taarruzuyla İngiliz ve Anzak kuvvetlerinin geri çekilmesi sağlandı.
1920 - I. Dünya Savaşı: Osmanlı Padişahı VI. Mehmed'in temsilcileri, Osmanlı Devleti'nin İtilaf Devletleri arasında paylaşımını öngören Sevr Antlaşmasını imzaladılar.
1920 - Sevr Anlaşması hükümleri uyarınca, Anadolu ve Rumeli toprakları İtilaf Devletleri'nce paylaşılmaya başlandı.
1945 - Japonya teslim oldu ve II. Dünya Savaşı, Pasifik'te sona erdi.
1954 - Murat Güler, Manş Denizi'ni yüzerek geçen ilk Türk yüzücüsü oldu.
1990 - Magellan uzay sondası, Venüs'e ulaştı.
2001 - Enerji, Sanayi ve Maden Kamu Emekçileri Sendikası kuruldu.
2003 - Yuri İvanoviç Malençenko uzayda evlenen ilk insan oldu.
2014 - 12. Türkiye cumhurbaşkanlığı seçimi sonucunda Recep Tayyip Erdoğan Cumhurbaşkanı seçildi.
2025 - 2025 Balıkesir depremleri meydana geldi.
2026 - Dünya Nüfusu ( 10 ağustos itibariyle ) 8.310.000.000

Doğumlar

1296 - Johann von Böhmen, 1313'ten Lüksemburg ve 1310'dan itibaren Bohemya kralı ve Polonya'nın itibari kralıydı (ö. 1346)
1397 - II. Albert, Kutsal Roma İmparatoru (ö. 1439)
1814 - Henri Nestlé, Alman şekerlemeci ve Nestlé fabrikalarının kurucusu (ö. 1890)
1845 - Abay Kunanbayoğlu, Kazak şair (ö. 1904)
1898 - Elif Naci, Türk ressam, yazar ve müzeci (D Grubu'nun kurucularından) (ö. 1987)
1898 - Leyla Açba, Abhaz Prensi (Mehmed Refik Açba-Ançabadze ile Abhaz-Gürcü Prensesi Mahşeref Emuhvari'nin kızı) (ö. 1931)
Leyla Gülefşan Açba Prenses Leyla Açba-Ançabadze Doğum 10 Ağustos 1898
İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu (Günümüzde İstanbul,Türkiye) Ölüm 6 Kasım 1931 (32 yaşında)
Sivas, Türkiye Defin Yukarı Tekke, Sivas Hanedan Ançabadze Hanedanı Babası Mehmed Refik Bey Açba Annesi Mahşeref Emukhvari Dini İslam Meslek Sultan II. Abdülhamid'in Harem Bandosunda arp sanatçısı
Nedime
Leyla Gülefşan Açba-Ançabadze (10 Ağustos 1898 - 6 Kasım 1931), Abhaz prensesi ve Osmanlı saraylısıdır.

Prenses Leyla Açba-Ançabadze İstanbul'un Horhor semtinde bulunan Açba Köşkünde Abhaz-Gürcü Prensesi Mahşeref Emuhvari'nin kızı olarak dünyaya geldi. Ailesi Kafkasya aristokrasisine mensup bir hanedandı.

Çok iyi bir eğitim alan Prenses Açba, Fransızca, İngilizce konuşmanın yanı sıra musikişinas olup, Sultan II. Abdülhamit'in Harem Bandosunda arp çalıyordu.

Osmanlı Hanedanı ile teyzesi Peyveste Hanım ve kuzeni Fatma Pesend Hanım tarafından akraba idi. Bu yüzden 1919 senesinde Sultan VI. Mehmet'in ilk eşi Emine Nazikeda Kadınefendi'nin nedimesi oldu. Kadınefendi'ye Osmanlı Hanedanı'nın 1924 yılında sürgüne gönderilmesine kadar hizmet etti.

Efendisinden ayrıldıktan sonra Sivas'taki halasının yanına yerleşti ve hatıralarını yazdı. Veremden Sivas'ta hayatını kaybetti.

Prenses Açba hatıralarını yazan ilk Osmanlı nedimesidir.

Prenses Leyla Açba'nın kuzeni ise ilk kadın ressam olan Prenses Mihri Açba'dır, tarihe adı Mihri Müşfik olarak geçmiştir.
1927 - Nejat Uygur, Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (ö. 2013)
1934 - Tevfik Kış, Türk güreşçi ve antrenör (Avrupa, Dünya ve Olimpiyat şampiyonu) (ö. 2019)
1949 - Aytekin Çakmakçı, Türk görüntü yönetmeni (ö. 2021)
1957 - Zuhal Olcay, Türk oyuncu ve şarkıcı
1960 - Kibariye, Türk arabesk-pop müzik şarkıcısı
1960 - Mahir Günşiray, Türk sinema ve tiyatro oyuncusu
1968 - Melih Gümüşbıçak, Türk sunucu
1971 - Özlem Türkad, Türk tiyatrocu, sinema ve dizi oyuncusu
1972 - Turgut Kabaca, Türk su topu oyuncusu ve yüzücü
1975 - İlhan Mansız, Türk futbolcu,
1978 - Eyüp Saka, Türk futbolcu ve teknik direktör
1995 - Muhammed Ali Doğan, Türk futbolcu
1998 - Mehmet Özcan, Türk futbolcu
1998 - Emre Fel, Türk şarkıcı

Ölümler

MÖ 30 - VII. Kleopatra, Antik Mısır'ın son Hellenistik Kraliçesi (d. MÖ 69)
847 - Vasık, dokuzuncu Abbasi halifesi olarak 842 (hicri 227) ile 847 (hicri 232) döneminde hüküm sürmüştür (d. 812)
Vasık
Harun el-Vâsık Billâh 9. Abbâsî Halifesi Hüküm süresi 842-847 Önce gelen Muʻtasım Sonra gelen Mütevekkil Doğum 812 Ölüm 10 Ağustos 847 (34-35 yaşında) Tam adı Ebû Câʿfer el-Vâsık bi’l-Lâh Hârûn bin Muhammed el-Muʻtasım Hanedan Abbâsî Hanedanı Babası Muʻtasım Dini Mu'tezile İslam
Vasık veya Hârûn el-Vâsık Billâh (Arapça الواثق) (Tam ismi: Ebû Câʿfer "el-Vâsık bi’l-Lâh" Hârûn bin Muhammed el-Muʻtasım) (d. 812 Mekke - 847 Samarra), dokuzuncu Abbasi halifesi olarak 842 (hicri 227) ile 847 (hicri 232) döneminde hüküm sürmüştür.

Halifelik dönemi

Vasık, babası Mutasım 26 Aralık 841'de öldüğünde hemen halife olarak Abbâsî devleti basına geçti. Asıl adı Ebu Cafer olmakla beraber taht adı olarak "Vasık Billah (Allaha inanan)" unvanını aldı.

842'de annesi cariye asıllı Karati, Vasık'ın kardeşi (sonradan Mütevekkil adı ile halife olacak) Cafer ile birlikte Mekke ve Medine'yi hac ziyaretine gitmeye karar verdiler. Ancak Karati 16 Ağustos 842'de Hicaz yolunda iken hayata gözlerine yumdu. Mezarı Küfe'de bulunmaktadır.
1284 - Ahmed Teküder, İlhanlı hükümdarı, Hülagü'nün oğlu ve Abaka Han'ın kardeşi (d. 1246)
Teküder تكودار احمد İran İl Hanı
Ahmed Teküder ve Şemseddin Cüveyni
İlhanlı hükümdarı Hüküm süresi 6 Mayısıs 1282 – 10 Ağustos 1284 Önce gelen Abaka Han Sonra gelen Argun Han Doğum 1246/1247 Ölüm 10 Ağustos 1284 (37 yaşında) Hanedan Börçigin Babası Hülâgû Annesi Kutuy Hatun Dini İslam
Ahmed Teküder, (تكودار احمد Tegüder Aḥmed, Sultan Ahmed olarak da bilinir) 1282 - 1284 arasında hüküm sürmüştür.) İlhanlı hükümdarı, Hülagü'nün oğlu ve Abaka Han'ın kardeşiydi. Nikolas Teküdar Han adıyla Nesturi Hristiyan olan Teküder, sonradan İslam dinini benimseyip adını Ahmet Teküder olarak değiştirmiştir.

Teküder 1282'de tahta çıktığında İlhanlı devletini bir sultanlığa dönüştürdü. Bununla birlikte Budizmi ve Nesturi Hristiyanlığı engellemek adına bu dinlerin itibarlı görevlilerine karşı bir dizi eziyet yapmaya kalkışmıştır. Ancak Horasan valisi olan yeğeni Argün de bir Budistti ve Yüen Hanedanı imparatoru Kubilay Handan yardım istedi. Marco Polo'nun aktardığına göre tüm Moğolların büyük Hanı Kubilay Han bu duruma çok öfkelenmiştir.

Argün cevap alamayınca Teküder'e savaş açtı. Teküder Memlük Sultanından yardım istedi ama sultan ona yardım etmedi. Küçük bir orduya sahip olan Teküder, Argün'ün büyük ordusu karşısında yenildi ve 10 Ağustos 1284'te idam edildi.
1659 - III. Frederick, 1616-1659 yılları arasında hüküm süren Holstein-Gottorp dükü (d. 1597)
1759 - VI. Fernando, İspanya Kralı (d. 1713)
1960 - Ayşe Sultan, Osmanlı Sultanı II. Abdülhamit'in kızı (d. 1887)
Hamide Ayşe Sultan
Ayşe Sultan ve eşi
Doğum 1 Kasım 1887
İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu Ölüm 10 Ağustos 1960 (72 yaşında)
İstanbul, Türkiye Defin Yahya Efendi Türbesi, Beşiktaş, İstanbul Eş(ler)i Ahmed Nami Bey
(e. 1910; b. 1921)
Mehmet Ali Rauf Bey
(e. 1921; ö. 1937) Çocuk(lar)ı Ömer Nami
Aliye Namiye
Osman Nami Osmanoğlu
Abdülhamid Rauf Osmanoğlu Hanedan Osmanlı Hanedanı Babası II. Abdülhamid Annesi Müşfika Kadınefendi Dini İslam
Ayşe Sultan veya Ayşe Osmanoğlu (1 Kasım 1887, İstanbul - 10 Ağustos 1960, İstanbul), Osmanlı Sultanı II. Abdülhamit'in kızıdır. 1960'ta Babam Sultan Abdülhamid adıyla yayımladığı hatıralarıyla ün kazanmıştır. Ubıh olan annesi Dördüncü Kadınefendi Müşfika Kadınefendi'dir.

Yaşamı

Ayşe Sultan'ın çocukluğu, 1899

27 Nisan 1909'da II. Abdülhamit'in tahttan indirilmesi üzerine, babası ve ailesiyle birlikte bir süre Selanik'te Allatini Köşkü'nde hapis hayatı yaşadı. Ahmet Nami Bey ile evliliğinden Ömer Nami ve Osman Nami, Mehmet Ali Rauf Bey ile ikinci evliliğinden Abdülhamit Rauf adlı oğulları oldu. 1924'te hanedan üyeleriyle birlikte yurt dışına çıkarıldı. 28 yıl Paris'te yaşadıktan sonra 1952'de hanedanın kadın mensupları için çıkarılan afla İstanbul'a döndü. 1960'ta yayımladığı Babam Sultan Abdülhamid adlı anıları, Abdülhamit'in kişiliği ve aile yaşamına ilişkin en önemli kaynaklardan biridir. Bu kitap, 1984'te Selçuk Yayınları tarafından tekrar ve resimli olarak basılmıştır.

"Majesteleri Halife II. Abdülmecit Han İçin Marş" bestesi nedeniyle Osmanlı İmparatorluğu döneminde Marş besteleyen ilk kadın bestecidir. Ayşe Sultan, 12 yaşında kompozisyon yapmaya başladı. Arp, keman ve piyano çalan Ayşe Sultan, özellikle piyano için, birçok eser bestelemiştir. Besteleri: Hamidiye Marşı, Majesteleri Halife II. Abdülmecid Han Için Marş (Marche a Sa Majeste le Calife Abdoul Medjid Khan II), Fatih Marşı (Çargah Makamı), Şefkat Valsi idir. Italo Selvelli, Heygel, Miralay Lombardi, Edgar Manas, Devlet Efendi gibi isimlerden müzik eğitimi almıştır. Ayşe Sultan Korusu adına yaptırılmıştır.

Ölüm

Ayşe Sultan, 10 Ağustos 1960'ta 72 yaşında Serencebey semtinde öldü ve Yıldız Sarayı'nın yanındaki Yahya Efendi tekkesi mezarlığında imparatorluk türbesine gömüldü. Annesi ise yaklaşık bir yıl daha hayatta kalarak 1961'de vefat etti.
1963 - Hüseyin Hüsnü Çakır, Türk siyasetçi (d. 1892)
1999 - Dündar Kılıç, Türk ünlü kabadayı (d. 1935)
2006 - Kemal Nebioğlu, Türk sosyalist, sendikacı ve siyasetçi (d. 1926)
2018 - Mahmut Makal, Türk yazar, şair ve öğretmen (d. 1930)
2021 - Sabina Toziya, Türk asıllı Makedon sinema ve dizi oyuncusu, seslendirme sanatçısı (d. 1946)