9 Ağustos Tarihte Bugün Miladi takvime göre yılın 221. günü
Olaylar
Pisa Kulesi
- 378 - Hadrianapolis Muharebesi: Doğu Roma İmparatoru Valens, Vizigotlar'a yenildi; müstahkem Konstantinopolis (İstanbul) ve Andrinopolis (Edirne) haricinde tüm Trakya yağmalandı.
- 1173 - Yapımı iki asır sürecek olan Pisa Kulesi'nin inşası başladı.
- 1554 - Osmanlı ve Portekiz arasında Hürmüz Deniz Muharebesi gerçekleşti.
- 1578 - Osmanlı Devleti ile Safevi kuvvetleri arasında Çıldır Muharebesi gerçekleşti.
-
Çıldır Muharebesi
-
Çıldır Muharebesi
1578-1590 Osmanlı-İran Savaşı

Çıldır Muharebesi (Şecaatname) Tarih 9 Ağustos 1578 Bölge Sonuç Kesin Osmanlı zaferi Coğrafi
Değişiklikler Osmanlı ordusu Tiflis'e girerek Gürcü Kartli ve Kaheti Krallıklarını hakimiyetine aldı Taraflar
Osmanlı Devleti
Safevî Devleti
Komutanlar ve liderler
Lala Mustafa Paşa
Özdemiroğlu Osman Paşa
Derviş Paşa
Tokmak Han
İmam Kulu
Güçler
İlk önce 300-400, sonradan birkaç bin
25.000 Safevi
7.000 Gürcü Kayıplar Hafif 5.000-7.000 ölü
3.000 esir1578-1590 Osmanlı-Safevî Savaşı
- Çıldır
- Tiflis-I
- Koyungeçidi
- I. Şamahı
- II. Şamahı
- Tiflis-II
- III. Şamahı
- Bakü
- Revan
- Meşaleler
- Dizfûl
- Büyüksu
- Alvar
- Tebriz-I
- Şenbigazan
- Mayan
- Tebriz-II
- Camasâb
- Gence
- Ferhat Paşa
ayrıca bkz.: İran-Osmanlı savaşları
Çıldır Muharebesi, 1578-1590 Osmanlı-Safevî Savaşı'nda evre, Osmanlı İmparatorluğu ile Safevî Devleti orduları arasında 9 Ağustos 1578'de Çıldır'da yapılan ve Osmanlıların kesin zaferiyle sonuçlanan askerî çarpışmadır.
Muharebe öncesi
Osmanlı İmparatorluğu, Safevî Devleti'ne karşı savaş ilan ettikten sonra, Şark Serdarlığına getirilen Lala Mustafa Paşa kapıkulu birlikleriyle 28 Nisan 1578'de harekete geçerek Erzurum'a ilerledi ve burada sefer görev emri verilen eyalet birlikleriyle buluştu. 2 Temmuz 1578'de Ilıca'da toplanan Osmanlı ordusu İran topraklarına doğru ileri harekâta geçti.
Osmanlı ordusu ilerlerken, Tokmak Han ve İmam Kulu komutasındaki yaklaşık 32.000 askerden oluşan ve Gürcü ordusunu da kapsayan Safevî ordusu (25.000 İranlı ve 7.000 Gürcü), Çıldır sancağını istila ve Ardahan sancağını tahrip etmişti.
Erzurum Beylerbeyi Behram Paşa toplarla birlikte öncü birliğinin komutasında Oltu üzerinden Ardahan'a ilerledi. Osmanlıların ana ordusu ise Deveboynu-Hasankalesi-Çobandede Köprüsü-Allahuekber Dağları yamacı-Göle güzergahından Ardahan ovasına ulaştı. İran sınırını geçen Osmanlı ordusu Gürcülerin elindeki Mgeltsihe kalesini kuşattı. Öncü birlikler ise Çıldır Gölü civarında Safevîlerin öncüleriyle karşılaştı ve Safevî ordusunun yakınlarda olduğunu öğrendi.
Bunun üzerine Diyarbakır Beylerbeyi Derviş Paşa, 300-400 eyalet askerleri ve bazı Kürt beyleriyle birlikte Safevî ordusunun üzerine hareket etti.
Muharebe
Derviş Paşa komutasındaki Osmanlı birliği, Safevî ordusuyla Çıldır'da karşılaşınca İranlıların sayıca çok üstün olduğu görüldü. Bunun üzerine Serdar Lala Mustafa Paşa, önce eski Diyarbakır Beylerbeyi Özdemiroğlu Osman Paşa ile Erzurum Beylerbeyi Behram Paşa, ardından ise eski Maraş Beylerbeyi Mutabzade Ahmed Paşa komutasındaki birlikleri Derviş Paşa'ya takviye olarak gönderdi.
Sözkonusu takviyelere muharebe alanına gelene kadar Derviş Paşa komutasındaki birlikler Safevî taarruzlarını püskürtmeyi başardı. Bununla birlikte, ateş gücüne sahip birlikler Şeytankalesi'ni kuşatmaya devam ettiğinden ve muharebe sırasında şiddetli yağmur ve dolu yağışı olduğundan çarpışmalar kılıç cengi olarak seyretti.
Osmanlı ordusu takviyelerle güçlendikçe, Safevî ordusu sarsılmaya başladı. Akşam vaktine değin süren çarpışmalar sonucunda da Safevîler yaklaşık 5-7.000 ölü bırakarak ve 3.000 esir vererek muharebe meydanından çekilmeye başladı.
Muharebe sonrası
Osmanlı ordusunun kazandığı bu kaydadeğer zafer sonucunda, bölgedeki Safevî direncinin büyük oranda kırıldı ve Osmanlı ordusu herhangi bir direnişle karşılaşmadan Gürcistan içlerinde ileri harekâtını sürdürerek 24 Ağustos 1578'de Safevîlere bağlı Gürcü Kartli Krallığı'nın başkenti Tiflis'e girdi.
Bir haftalık dinlenme ve yeni ele geçirilen bu bölgenin idarî düzenlemelerinin yapılmasının ardından Osmanlı ordusu Eylül başında bir sonraki hedefi olan Şirvan'a doğru harekete geçti. Bu süreçte (Kartli Krallığı gibi Amasya Antlaşması uyarınca Safevî hakimiyetine bırakılmış olan) daha doğudaki Gürcü krallığı olan Kaheti de Osmanlılara tâbiyetini bildirdi ve Kaheti Kralı II. Aleksandre birlikleriyle Osmanlı ordusuna katıldı.
- 1805 - Avusturya İmparatorluğu, Birleşik Krallık, İsveç, Rus İmparatorluğu ve Napoli Krallığı, Napolyon'a karşı ittifak oluşturdular.
- 1892 - Thomas Edison, iki yönlü telgrafın patentini aldı.
- 1902 - VII. Edward, Birleşik Krallık Kralı olarak taç giydi.
- 1915 - Birinci Anafartalar Muharebesi başladı.
- 1928 - Türkiye'de Arap alfabesi yerine Latin alfabesinin benimsendiği Harf Devrimi: Atatürk, harfleri Cumhuriyet Halk Partisi'nin Gülhane'deki galasına katılanlara tanıttı. Sonraki süreçte yeni alfabe yasal olarak kabul edildi ve yaygınlaştırılmaya başlandı.
- 1942 - Mahatma Gandhi, İngiliz birlikleri tarafından Bombay'da tutuklandı.
- 1945 - Amerika Birleşik Devletleri, Japonya'nın Nagazaki şehrine atom bombası attı: yaklaşık 70.000 kişi o anda öldü.
- 1949 - Türkiye, Avrupa Konseyi üyesi oldu.
-
Avrupa Konseyi
Logo
Kısaltma AK Kuruluş Londra Antlaşması Tür Bölgesel uluslararası örgüt Merkez Strazburg, Fransa Üyeler- 46 üye ülke
- 5 Konsey gözlemcisi
- 3 Meclis gözlemcisi
Diğer çalışma dilleri: Almanca, İtalyanca ve Rusça[1] Genel Sekreter Alain Berset Parlamenter Asamblesi Başkanı Theodoros Roussopoulos Bakanlar Komitesi Başkanı Dominique Hasler Yerel ve Bölgesel Yönetimler Kongresi Başkanı Leen Verbeek Resmî site Avrupa KonseyiAvrupa Konseyi (İngilizce: Council of Europe, Fransızca: Conseil de l'Europe), Avrupa'da insan hakları, demokrasi ve hukukun üstünlüğünü desteklemeyi amaçlayan uluslararası kuruluştur.[2] 1949 yılında kurulan konsey, Avrupa'nın en eski hükûmetlerarası örgütü olup, 2023 itibarıyla yaklaşık 675 milyon nüfusa sahip 46 üye devleti temsil etmektedir ve yıllık yaklaşık 500 milyon Avro bütçeyle faaliyet göstermektedir.
Örgüt, 2026 yılı itibarıyla yaklaşık 737,5 milyon Avroluk bütçeyle faaliyetlerini sürdürmektedir.
Avrupa Konseyi, Avrupa Birliği'nden farklı bir kuruluştur, ancak Avrupa Birliği ile aynı bayrağı ve Marşı kullanmaları nedeniyle iki kuruluş birbirine karıştırılmaktadır. Daha önce Avrupa Konseyi'ne üye olmayan hiçbir ülke Avrupa Birliği'ne katılmadı. Avrupa Konseyi, Birleşmiş Milletler'in resmi gözlemcisi konumundadır.[7] Avrupa Konseyi, Avrupa Birliği'nden farklı olarak bağlayıcı yasalar yapamaz; ancak 1953 tarihli Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi gibi birçok uluslararası antlaşma hazırladı. Bu sözleşmenin hükümleri, birçok üye ülkenin iç hukukuna dâhil edildi.[8] Konseyin en bilinen organı, AİHS ihlalleriyle ilgili davalara bakan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'dir. Konseyin iki ana organı, her üye devletin dışişleri bakanlarından oluşan Bakanlar Komitesi ve ulusal parlamentoların üyelerinden oluşan Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi'dir.[10] İnsan Hakları Komiseri, üye devletlerde insan hakları bilincini artırma ve bu haklara saygıyı teşvik etme görevine sahiptir. Örgütün sekreterliğini genel sekreter yönetir. Avrupa İlaç ve Sağlık Kalitesi Müdürlüğü (EDQM) ile Avrupa Görsel-İşitsel Gözlemevi de Avrupa Konseyi'nin önemli organları arasındadır.
Avrupa Konseyi'nin merkezi ve İnsan Hakları Mahkemesi, Fransa'nın Strazburg kentinde yer alır. Konseyin resmî dilleri İngilizce ve Fransızcadır. Bakanlar Komitesi, Parlamenter Meclisi ve Avrupa Konseyi Kongresi bazı çalışmalarında Almanca ve İtalyanca da kullanır. 16 Mart 2022'de Rusya'nın Ukrayna'yı işgali nedeniyle Rusya, Avrupa Konseyi'nden çıkarılan ilk devlet oldu.
Kuruluşu
5 Mayısıs 1949'da 10 ülke - Belçika, Birleşik Krallık, Danimarka, Fransa, Hollanda, İrlanda, İsveç, İtalya, Lüksemburg ve Norveç - merkezi Strazburg olmak üzere Avrupa Konseyi'ni kuran antlaşMayısı imzalamıştır. Şu an Avrupa Konseyi'nde 46 üye ülke bulunmaktadır. Türkiye, anlaşMayısı 1949 yılında imzalamıştır. Konsey'in çalışma alanları insan hakları, medya, hukukî iş birliği, sosyal dayanışma, sağlık, eğitim, kültür, spor, gençlik, yerel demokrasiler, sınırötesi iş birliği çevre ve bölgesel plânlamadır. Türkiye, Yunanistan ile birlikte Avrupa Konseyi kurulduktan sonra konseye ilk giren üyeler oldukları için "kurucu üye" statüsündedirler.
İlgi alanı
Kurum, Avrupa Birliği ile herhangi bir organik bağı bulunmayan ayrı bir uluslararası teşkilattır. Ancak günümüzde Avrupa Birliği'nin Avrupa Konseyi'ne ait bayrağı kullanıyor olmasının yanı sıra Avrupa Konseyi ile AB'nin yakın iş birliği söz konusudur. Birçok ülkede Avrupa Birliği ve Avrupa Konseyi'nin müşterek projeler gerçekleştirilmektedir. Avrupa Konseyi, AB Bakanlar Konseyi ile de karıştırılmamalıdır. Konsey'in bütçesi üye ülkelerin nüfus ve GSMH'sine göre hesaplanan katkılarından oluşmaktadır. 2002 yılı bütçesi yaklaşık olarak €169 milyondur. Konsey'in resmî dilleri İngilizce ve Fransızcadır. Konsey Genel Sekreterliği'ni 2019 yılında beş yıllığına seçilen Marija Pejčinović Burić yürütmektedir.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
AİHM Avrupa Konseyi'ne bağlı bir kurumdur.
Üye ülkeler
5 Mayısıs 1949'daki kuruluşta 10 üye vardı:
Belçika
Birleşik Krallık
Danimarka
Fransa
Hollanda
İrlanda
İsveç
İtalya
Lüksemburg
Norveç
Katılım tarihine göre ülkeler:
- 1954 - Türkiye, Yunanistan ve Yugoslavya arasında, 28 Şubat 1953 tarihinde imzalanan Balkan Paktı'nın devamı niteliğinde, Bled şehrinde ittifak antlaşması imzalandı.
- 1965 - Singapur, Malezya'dan ayrılarak bağımsızlığını kazandı.
- 1973 - Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın genelgesiyle, dolar alımı kısıtlandı ve İstanbul'da bankaların 200 dolardan fazlasını bozmayacakları açıklandı.
- 1994 - Aydın Doğan, Hürriyet grubunu satın aldı.
- 2007 - Köksal Toptan, 535 geçerli oyun 450'sini alarak TBMM başkanı seçildi.
Doğumlar
- 1881 - Ebül'ulâ Mardin, Türk hukukçu, akademisyen ve siyasetçi (ö. 1957)
- 1906 - Robert Surtees, Amerikalı görüntü yönetmeni (ö. 1985)
- 1911 - William Alfred Fowler, Amerikalı astrofizikçi ve Nobel Fizik Ödülü sahibi (ö. 1995)
- 1929 - Abdi İpekçi, Türk yazar ve gazeteci (ö. 1979)
- 1930 - Süreyya Duru, Türk film yönetmeni ve yapımcı (ö. 1988)
- 1941 - Yener Ünlüer, Türk bürokrat
- 1942 - Erman Şener, Türk sinema eleştirmeni, gazeteci, senaryo ve kitap yazarı (ö. 2002)
- 1944 - Nevra Serezli, Türk oyuncu ve seslendirme sanatçısı
- 1951 - Memet Baydur, Türk oyun yazarı (ö. 2001)
- 1953 - Mustafa Öztürk, Türk siyasetçi
- 1958 - Muazzez Ersoy, Türk ses sanatçısı
- 1960 - Yasushi Yoshida, Japon futbolcu
- 1976 - Oylum Talu, Türk televizyoncu ve sunucu
- 1978 - Senan Kara, Türk oyuncu
- 1982 - Tülin Altıntaş, Türk voleybolcu
- 1983 - Nusret Gökçe, Türk kasap, şef ve restoran işletmecisi
- 1986 - Taner Ölmez, Türk oyuncu
- 1987 - Alper Balaban, Türk futbolcu (ö. 2010)
- 1987 - Ferhat Çulcuoğlu, Türk futbolcu
- 1990 - İshak Doğan, Türk futbolcu
- 1991 - Furkan Aldemir, Türk basketbolcu
Ölümler
- 378 - Valens, Roma imparatoru (d. 328)
- 803 - İrini (Atinalı İrini), Bizans İmparatoriçesi (d. 752)
- 833 - Memun, Abbasi Halifesi (d. 786)
-
Memun
Ebu'l-Abbas Abdullah
Halife Memun döneminde darpedilen altın sikke
Abbâsî Halifesi Hüküm süresi 813 - 833 Önce gelen Emîn Sonra gelen Mutasım Doğum 14 Eylül 786 Ölüm 9 Ağustos 833 Tam adı Ebû Abbâs el-Memûn Abdullâh bin Hârûn Reşîd Hanedan Abbâsî Hanedanı Babası Harun Reşid Annesi Marajil (Badgis yöresinden bir cariye) Dini Mu'tezile İslamMemun veya Abdullâh Memûn, Tam Adı: Ebû 'Abbâs el-Memûn Abdullâh bin Hârûn Reşîd (d. 14 Eylül 786, Bağdat - ö. 9 Ağustos 833, Tarsus yakınları), 813-833 arasında 7. Abbasi halifesi.
809'da babaları Hârûn Reşîd'den sonra Abbâsî Hâlifesi ilan edilen kardeşi Emin'e karşı yaptığı bir iç savaştan sonra 813'te onu halifelik tahtından indirerek idam edilmesinden sonra 7. Abbâsî halifesi oldu. Memun'un Halifelik döneminde en önemli olaylar devam eden mütezile itikadi mezhep tartışmaları ve Bizans İmparatorluğu ile büyük çapta çatışmalar içeren savaşın 25 yıl süren bir sükunet döneminden sonra tekrar başlamasıdır.
Me'mun Antik Yunan felsefesine ve pozitif bilime verdiği değerle de öne çıkmıştır. Bağdat'ta gökbilimleri için tahsis edilen bir gözlem evi bulunan Darülilim'i kurdu. Aristoteles'in felsefî eserleri ve Yunan doktor ve bilim insanı Galen’in (129–216) tıp kitabı Arapçaya çevrildi.
-
Memun'un ölümü
Memun 5 yıl doğuda Merv'de bağımsız olarak ve 20 yıl tek Abbâsî halifesi olarak hüküm sürdükten sonra 833de Tarsus'ta 48 yaşındayken 9 Ağustos 833'te öldü. İlk Abbâsî halifelerinin mezar yerleri saklanmakla beraber Memun'un Tarsus'ta gömüldüğü çok muhtemeldir. Ölümü sıcak bir yaz gününde bir dere kenarında kardeşi Ebu İshak'la birlikte otururken oraya gelen bir hayvan yükünden aldığı hurmayı yemesinden sonra çok ateşlenip hastalandıktan sonra olduğu bildirilir. Ölüm yatağında yatarken Memun bir buyruk hazırlatarak yerine kardeşi olan Ebu İshak'ın Mutasım adıyla halife olmasını istemiş ve ölünce yerine halifeliğe Mutasım geçmiştir.
- 1107 - Horikawa, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 73. imparatoru (d. 1079)
- 1173 - Necmeddin Eyyub, Eyyubi Hükümdarı (d. ?)
-
Necmeddin Eyyub
Necmeddîn Eyûb
Necmeddin Eyyub, oğlu Selahaddin Eyyubi ile birlikte.
Ölüm 9 Ağustos 1173 Çocuk(lar)ı Selahaddin Eyyubi
Melik Âdil Seyfeddîn
Fahreddin Turanşah
+5 daha Tam adı el-Melik el-Efdal Necmeddin Eyyub bin Şadi bin Mervan Hanedan Eyyûbîler Hanedanı Babası Şâdi bin Mervan Dini Sünni İslamNecmeddin Eyyub (Arapça: نجم الدين أيوب, Kürtçe: Necmeddîn Eyûb) veya tam adıyla Necmeddin Eyyub bin Şadi bin Mervan (ö. 9 Ağustos 1173), Selahaddin Eyyubi'nin babası ve Eyyûbîler Hanedanı'nın atası olan Kürt komutandır.İbn Hallikân Necmeddîn Eyyûb'un, Duvîn'in girişindeki bütün halkı Ravadî Kürtleri olan Ecdânekân Köyü'nde dünyaya geldiğini aktarmaktadır
Yaşamı
Selahaddin Eyyubi'nin babası olan Necmeddin'in atalarının Yemenli Arap Ezd kabilesine mensup olduğu ve sonradan Kürtleştikleri söylenmektedir. Babası Şadi bin Mervan, Bağdat şehrinin valisi olan Bihruz'un yakın arkadaşıydı. Bihruz, nüfuzunu kullanarak Necmeddin Eyyub'un Tikrit'in kumandanlığına atanmasını sağlamıştır. Böylece Büyük Selçuklu Sultanı Muhammed Tapar, Şadi'yi ailesiyle birlikte Tikrit civarına yerleştirdi.
İmadeddin Zengi'nin ordusu, 1131'de Karaca el-Saki tarafından mağlup edildi ve Zengi, Tikrit'e sığındı.[kaynak belirtilmeli] Selahaddin'in babası Necmeddin Eyyub ve amcası Esâdüddîn Şirkuh (أسد الدين شيركوه بن شاذي; Şirkuh: Farsçada Dağ Aslanı anlamındadır), Zengi'ye yardım etmiş ve Tikrit'te hapsedilen Azideddin el-Mustevfi'nin kaçmasını sağlamışlardır.[kaynak belirtilmeli] Bunun üzerine Bihruz ile araları açılmış, buna mukabil Musul ve Halep Atabeyi Zengilere yaklaşmışlardır. Şirkuh'un bir Selçuklu yüksek memuru öldürme olayından sonra iki kardeş Zengi'ye başvurmuş ve 1138'de görevinden alınan Necmeddin Eyyub ve ailesi İmadeddin Zengi'nin hizmetine girmiştir.
31 Temmuz 1173'te attan düşerek yaralandı. Yaralarının enfekte olması sonucu ve 9 Ağustos'ta öldü.
- 1899 - Edward Frankland, İngiliz kimyager ve akademisyen (d. 1825)
- 1954 - Mehmet Münir Çağıl, Türk siyasetçi ve hukukçu (d. 1870)
- 1971 - Mehmet Aslan, Türk siyasetçi (d. 1928)
- 1972 - Muammer Çavuşoğlu, Türk siyasetçi (d. 1903)
- 1972 - Sıddık Sami Onar, Türk hukuk profesörü (d. 1897)
- 1974 - Aliye Berger, Türk gravür sanatçısı ve ressam (d. 1903)
- 1986 - Mehmet Özdemir, Türk siyasetçi (d. 1913)
- 1992 - Aytekin Kotil, Türk siyasetçi ve İstanbul Belediye Başkanlarından (d. 1934)
- 2005 - Coşkun Ertepınar, Türk şair ve eğitimci (d. 1914)
- 2008 - Ahmet Sezgin, Türk ses sanatçısı (d. 1936)
- 2012 - Erol Togay, Türk futbolcu (d. 1950)
- 2015 - Fikret Otyam, Türk ressam, gazeteci ve yazar (d. 1926)
- 2015 - Mustafa Kayabek, Türk şair ve yazar (d. 1931)
- 2020 - Emre Gönlüşen, Türk spor spikeri (d. 1978)
- 2020 - Kemal Özçelik, Türk binici (d. 1922)
- 2025 - Halil Şıvgın, Türk siyasetçi (d. 1950)
![]()
Yorumlar
Yorum Yap